Current Affairs (चालू घडामोडी)
World Air Quality Report
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
IQAir या स्विस वायू-गुणवत्ता तंत्रज्ञान कंपनीने २०२५ मधील वायू प्रदूषणाच्या आकडेवारीवर आधारित प्रसिद्ध केलेल्या आठव्या जागतिक वायू गुणवत्ता अहवालात जगातील सर्वाधिक प्रदूषित देश म्हणून कोणत्या देशाची नोंद करण्यात आली?
Which country topped the list as the world’s most polluted country in the 8th World Air Quality Report 2025?
पर्याय (Options):
A
बांगलादेश
B
भारत
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
पाकिस्तान
D
चाड
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
१. अहवालाची पार्श्वभूमी, तारीख व व्याप्ती: IQAir या स्विस कंपनीने २४ मार्च २०२६ रोजी आठवा जागतिक वायू गुणवत्ता अहवाल प्रसिद्ध केला. या अहवालात २०२५ या वर्षातील वायू प्रदूषणाच्या आकडेवारीचे विश्लेषण करण्यात आले. १४३ देश, प्रदेश व भौगोलिक क्षेत्रांमधील ९,४४६ शहरांच्या निरीक्षणांवर आधारित माहितीचा वापर करण्यात आला. २. महत्त्वाची आकडेवारी: वार्षिक सरासरी PM2.5 सांद्रतेनुसार पाकिस्तान ६७.३ µg/m³ या मूल्यासह प्रथम, बांगलादेश ६६.१ g/m³ सह द्वितीय, ताजिकिस्तान ५७.३ µg/m³ सह तृतीय आणि चाड ५३.६ µg/m³ सह चौथ्या स्थानी होता. भारत ४८.९ µg/m³ या मूल्यासह सहाव्या स्थानी होता. भारतातील लोणी हे ११२.५ µg/m³ वार्षिक सरासरी PM2.5 सांद्रतेसह अहवालातील सर्वाधिक प्रदूषित शहर ठरले. ३. शासकीय धोरण व परीक्षेतील महत्त्व: PM2.5 म्हणजे हवेत तरंगणारे २.५ मायक्रोमीटर किंवा त्यापेक्षा कमी व्यासाचे सूक्ष्म कण. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) निर्धारित केलेली वार्षिक सरासरी PM2.5 मार्गदर्शक मर्यादा ५ µg/m³ आहे. अहवालानुसार १४३ पैकी १३० देश, प्रदेश व भौगोलिक क्षेत्रांनी ही मर्यादा ओलांडली. भारताच्या संदर्भात राष्ट्रीय स्वच्छ हवा कार्यक्रम (NCAP) हा पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाशी संबंधित महत्त्वाचा उपक्रम आहे. त्याचा उद्देश वायू प्रदूषण कमी करणे आणि हवेच्या गुणवत्तेत सुधारणा करणे हा आहे. या अहवालातील क्रमवारी, PM2.5 ची एकके आणि NCAP यांवर MPSC परीक्षेत प्रश्न विचारले जाऊ शकतात.
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
पर्याय १, ब