Current Affairs (चालू घडामोडी)
Science and Technology
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
१५ जानेवारी २०२६ रोजी गुगलने जेम्मा ३ (Gemma 3) आर्किटेक्चरवर आधारित आणि ५५ भाषांमधील भाषांतरासाठी विकसित केलेल्या मुक्त भाषांतर मॉडेल्सच्या संचाचे नाव काय जाहीर केले?
What is the name of the open suite of translation models launched by Google in January 2026, which supports 55 languages and is built on the Gemma 3 architecture?
पर्याय (Options):
A
जेमिनी ट्रान्सलेट
B
जेम्मा मल्टीलिंगुअल
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
ट्रान्सलेटजेम्मा
D
जीट्रान्सलेट ओपन
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
१. घटनेची पार्श्वभूमी, तारीख व ठिकाण: गुगलने १५ जानेवारी २०२६ रोजी TranslateGemma या मुक्त भाषांतर मॉडेल्सच्या संचाची घोषणा केली. ही घोषणा गुगलच्या अधिकृत तंत्रज्ञानविषयक ब्लॉगवर करण्यात आली. या मॉडेल्सचा आधार Gemma 3 आर्किटेक्चर आहे. २. महत्त्वाची तांत्रिक माहिती: TranslateGemma हे ४ अब्ज (4B), १२ अब्ज (12B) आणि २७ अब्ज (27B) पॅरामीटर्सच्या तीन आकारांत उपलब्ध आहे. ते ५५ भाषांमधील भाषांतरासाठी विकसित केले असून, प्रतिमांमधील मजकूर भाषांतरित करण्याची बहुविध-माध्यम क्षमता देखील कायम ठेवते. प्रशिक्षणामध्ये पर्यवेक्षित सूक्ष्म-समायोजन (Supervised Fine-Tuning - SFT) आणि पुनर्बलन शिक्षण (Reinforcement Learning - RL) या दोन टप्प्यांचा वापर केला आहे. गुगल डीपमाइंडमधील डेव्हिड विलार आणि कॅट ब्लॅक हे या घोषणेशी संबंधित प्रमुख व्यक्ती आहेत. ३. उपयोग व परीक्षेतील महत्त्व: ही मुक्त मॉडेल्स संशोधक आणि विकासकांना स्थानिक उपकरणांवर भाषांतर प्रणाली विकसित करण्याची संधी देतात. त्यामुळे गोपनीयता, विलंब कमी करणे आणि इंटरनेटवरील अवलंबित्व कमी करणे यांसारखे फायदे मिळू शकतात. मॉडेल्स Kaggle आणि Hugging Face वर उपलब्ध करून देण्यात आले असून Vertex AI द्वारेही त्यांचा वापर करता येतो. MPSC परीक्षेसाठी मॉडेलचे नाव, घोषणा दिनांक, ५५ भाषांचा आधार आणि 4B, 12B, 27B हे आकार महत्त्वाचे आहेत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
Gemini आणि Gemma ही गुगलच्या AI तंत्रज्ञानाशी संबंधित वेगवेगळी नावे आहेत. प्रश्नात Gem
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
पर्याय १: जेमिनी ट्रान्सलेट हे या घोषणेत नमूद केलेले अधिकृत मॉडेल-संचाचे नाव नाही. Gemini हा गुगलचा व्यापक AI मॉडेल परिवार आहे. पर्याय २: जेम्मा मल्टीलिंगुअल हे दिलेल्या घोषणेतील अधिकृत नाव नाही; संबंधित मॉडेल्स Gemma 3 आर्किटेक्चरवर आधारित आहेत. पर्याय ४: जीट्रान्सलेट ओपन हे अधिकृत घोषणेत वापरलेले नाव नाही. पर्याय ३: TranslateGemma हे गुगलने १५ जानेवारी २०२६ रोजी जाहीर केलेले अचूक नाव असून, ते ५५ भाषांना समर्थन देते.