सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
१. प्राकृतिक स्थान व भूरूपे: सिंधू नदी प्रणाली ही भारतीय उपखंडाच्या वायव्य भागातील प्रमुख नदीप्रणाली आहे. तिच्या सहा प्रमुख नद्यांमध्ये सिंधू, झेलम, चिनाब, रावी, बियास आणि सतलज यांचा समावेश होतो. २. नदीप्रणाली व जलवाटप: १९ सप्टेंबर १९६० रोजी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात जागतिक बँकेच्या मध्यस्थीने सिंधू जलवाटप करार झाला. या करारानुसार तीन पूर्वेकडील नद्या म्हणजे रावी, बियास आणि सतलज यांच्या पाण्याच्या वापराचे अधिकार भारताला देण्यात आले. तीन पश्चिमेकडील नद्या म्हणजे सिंधू, झेलम आणि चिनाब यांच्या पाण्याचा मुख्य वाटा पाकिस्तानला देण्यात आला; तथापि, भारताला करारातील निर्धारित अटींनुसार पश्चिमेकडील नद्यांवर काही विशिष्ट वापर करण्याची परवानगी आहे. ३. भौगोलिक व आर्थिक महत्त्व: सतलज नदीवर भाक्रा-नांगल प्रकल्प, तर रावी नदीवर रणजीत सागर (थीन)
१. प्राकृतिक स्थान व भूरूपे: सिंधू नदी प्रणाली ही भारतीय उपखंडाच्या वायव्य भागातील प्रमुख नदीप्रणाली आहे. तिच्या सहा प्रमुख नद्यांमध्ये सिंधू, झेलम, चिनाब, रावी, बियास आणि सतलज यांचा समावेश होतो. २. नदीप्रणाली व जलवाटप: १९ सप्टेंबर १९६० रोजी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात जागतिक बँकेच्या मध्यस्थीने सिंधू जलवाटप करार झाला. या करारानुसार तीन पूर्वेकडील नद्या म्हणजे रावी, बियास आणि सतलज यांच्या पाण्याच्या वापराचे अधिकार भारताला देण्यात आले. तीन पश्चिमेकडील नद्या म्हणजे सिंधू, झेलम आणि चिनाब यांच्या पाण्याचा मुख्य वाटा पाकिस्तानला देण्यात आला; तथापि, भारताला करारातील निर्धारित अटींनुसार पश्चिमेकडील नद्यांवर काही विशिष्ट वापर करण्याची परवानगी आहे. ३. भौगोलिक व आर्थिक महत्त्व: सतलज नदीवर भाक्रा-नांगल प्रकल्प, तर रावी नदीवर रणजीत सागर (थीन)