सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
१. भौगोलिक स्थान व वैशिष्ट्ये: लोकसंख्या घनता म्हणजे प्रति चौरस किलोमीटर क्षेत्रात राहणाऱ्या लोकांची सरासरी संख्या. २०११ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्राची एकूण लोकसंख्या ११,२३,७४,३३३ आणि लोकसंख्या घनता ३६५ व्यक्ती प्रति चौ. किमी होती. मुंबई उपनगर व मुंबई शहर हे कोकण किनारपट्टीवरील नागरी जिल्हे असून त्यंची घनता राज्यात सर्वाधिक होती. २. नदीप्रणाली व जलप्रकल्प: या प्रश्नात नदीखोरे किंवा जलप्रकल्पांचा थेट संबंध नाही. भौगोलिक संदर्भासाठी, ठाणे जिल्हा कोकण प्रदेशात, तर पुणे जिल्हा प्रामुख्याने भीमा नदीच्या खोऱ्यात आणि कोल्हापूर जिल्हा पंचगंगा नदीच्या खोऱ्यात येतो. ३. जनगणना व अचूक क्रम: दिलेल्या पर्यायांमध्ये अपेक्षित क्रम मुंबई उपनगर (२०,९८०), मुंबई शहर (१९,६५२), ठाणे (१,१५७), पुणे (६०३) आणि कोल्हापूर (५०४) व्यक्ती प्रति चौ. किमी असा आहे. हा उतरता क्रम पर्याय ३ मध्ये दिला आहे. ही घनतेची आकडेवारी २०११ च्या जिल्हा-सीमांवर आधारित आहे; नंतरच्या जिल्हा पुनर्रचनेमुळे तुलनेसाठी भौगोलिक व्याप्ती समान ठेवणे आवश्यक आहे.
1. Physical geography and location: Population density is the average number of people living per square kilometre. According to the 2011 Census, Maharashtra had a population of 112,374,333 and a population density of 365 persons per square kilometre. Mumbai Suburban and Mumbai City are urban districts in the Konkan coastal region and had the highest densities in the state. 2. River systems and water projects: River basins and dams are not directly tested here. For geographical context, Thane lies in the Konkan region, Pune is largely associated with the Bhima river basin, and Kolhapur is associated with the Panchganga river basin. 3. Census data and exact order: The sequence expected by the supplied question is Mumbai Suburban (20,980), Mumbai City (19,652), Thane (1,157), Pune (603), and Kolhapur (504) persons per square kilometre. This descending sequence corresponds to option 3. These figures relate to the district boundaries used for the 2011 Census; comparisons with later district configurations must account for boundary changes.
लोकसंख्येची एकूण संख्या आणि लोकसंख्या घनता यांची गल्लत करू नका. सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला जिल्हा आणि सर्वाधिक लोकसंख्या घनता असलेला जिल्हा हे समान असतीलच असे नाही. तसेच, प्रश्नात स्पष्टपणे उतरता क्रम विचारल्यास सर्वाधिक घनतेपासून सर्वात कमी घनतेकडे क्रम लावा. २०११ मधील जिल्हा-सीमा आणि नंतरच्या ठाणे जिल्ह्याच्या विभाजनानंतरची आकडेवारी यांची सरमिसळ टाळा.
Do not confuse total population with population density. The district with the largest population is not necessarily the district with the highest density. When the question asks for descending order, arrange districts from the highest density to the lowest. Also, avoid mixing 2011 district boundaries with figures based on subsequent district reorganisations, particularly changes involving Thane.
घनतेचा क्रम लक्षात ठेवण्यासाठी: 'उप-मुं-ठा-पु-को' म्हणजे मुंबई उपनगर → मुंबई शहर → ठाणे → पुणे → कोल्हापूर. आकडे लक्षात ठेवा: २०,९८० → १९,६५२ → १,१५७ → ६०३ → ५०४. हा स्मरणक्रम दिलेल्या प्रश्नातील २०११ च्या आकडेवारीवर आधारित आहे.
Use the sequence 'Suburban–City–Thane–Pune–Kolhapur' or the Marathi mnemonic 'उप-मुं-ठा-पु-को'. The supplied density figures descend as 20,980 → 19,652 → 1,157 → 603 → 504 persons per square kilometre.
पर्याय १ चुकीचा आहे, कारण त्यात ठाणे जिल्हा मुंबई शहराच्या आधी दिला आहे; २०११ च्या आकडेवारीनुसार मुंबई शहराची घनता ठाण्यापेक्षा जास्त होती. पर्याय २ चुकीचा आहे, कारण मुंबई शहर व मुंबई उपनगर यांचा क्रम उलटा आहे आणि पुणे व कोल्हापूर हे ठाण्याच्या आधी दिले आहेत, जरी ठाण्याची घनता दोन्ही जिल्ह्यांपेक्षा जास्त होती. पर्याय ४ चुकीचा आहे, कारण ठाणे पहिल्या क्रमांकावर दाखवले आहे आणि मुंबई उपनगर शेवटी ठेवले आहे; प्रत्यक्षात मुंबई उपनगर सर्वाधिक घनतेचा जिल्हा होता. पर्याय ३ मध्ये दिलेला क्रमच प्रश्नातील अपेक्षित उतरत्या क्रमाशी जुळतो.
Option 1 is incorrect because it places Thane before Mumbai City, although Mumbai City's reported density was higher. Option 2 reverses the order of Mumbai Suburban and Mumbai City and places Pune and Kolhapur ahead of Thane, despite Thane's higher reported density. Option 4 incorrectly puts Thane first and Mumbai Suburban last, whereas Mumbai Suburban had the highest density in the supplied 2011 figures. Option 3 matches the intended descending order.
