१. हवामानाचे स्वरूप व वातावरणीय घटक: हवामान (Weather) म्हणजे एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी आणि विशिष्ट वेळी असलेल्या वातावरणाची अल्पकालीन स्थिती होय. हवेचे तापमान, वायुदाब, वाऱ्याचा वेग व दिशा, आर्द्रता, ढगांचे प्रमाण आणि पर्जन्य हे हवामानाचे प्रमुख घटक आहेत. हवेचे तापमान थर्मामीटरने, वाऱ्याचा वेग ॲनिमोमीटरने आणि आर्द्रता हायग्रोमीटरने मोजली जाते. २. मातीची रचना व भौगोलिक महत्त्व: मातीची रचना म्हणजे मातीतील वाळू, गाळ आणि चिकणमाती यांचे प्रमाण व त्यांची मांडणी होय. मातीचा अभ्यास मृदाशास्त्र, कृषी भूगोल आणि भौतिक भूगोलाशी संबंधित आहे. मातीची रचना हा वातावरणाच्या तत्कालीन स्थितीचे वर्णन करणारा हवामानाचा मापदंड नाही. तथापि, मातीचे गुणधर्म स्थानिक तापमान व आर्द्रतेवर अप्रत्यक्ष परिणाम करू शकतात. ३. हवामान व हवामानशास्त्रातील फरक: हवामान (Weather) हे अल्पकालीन वातावरणीय स्थिती दर्शवते, तर जलवायू (Climate) म्हणजे दीर्घकालीन कालावधीत, सामान्यतः