सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर कंपाला, युगांडा आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• 19 वी अलिप्ततावादी चळवळ (NAM) शिखर परिषद कंपाला, युगांडा येथे आयोजित करण्यात आली होती. या शिखर परिषदेमध्ये विविध अलिप्ततावादी देशांच्या नेत्यांनी जागतिक राजकीय आणि आर्थिक मुद्द्यांवर चर्चा केली.
• अलिप्ततावादी चळवळ शीतयुद्धाच्या काळात स्थापन करण्यात आली होती, जेणेकरून युनायटेड स्टेट्स किंवा सोव्हिएत युनियन यापैकी कोणत्याही देशाशी संरेखित नसलेल्या देशांना एक व्यासपीठ उपलब्ध करून देता यावे. जागतिक स्तरावर विकसनशील राष्ट्रांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी ते अजूनही प्रासंगिक आहे.
• शिखर परिषदेचा अजेंडा अनेकदा शांतता, सुरक्षा, आर्थिक विकास, हवामान बदल आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य यांसारख्या मुद्द्यांवर केंद्रित असतो. 19 व्या NAM शिखर परिषदेने विशेषतः असमानता आणि शाश्वत विकास यांसारख्या समकालीन जागतिक आव्हानांवर लक्ष केंद्रित केले.
• यजमान देश युगांडा, पूर्व आफ्रिकेत स्थित आहे आणि NAM च्या स्थापनेपासून त्यात सक्रिय सहभागी आहे. शिखर परिषदेचे आयोजन केल्याने युगांडाची चळवळीच्या तत्त्वांप्रती असलेली वचनबद्धता दिसून येते.
• NAM शिखर परिषदांना 120 पेक्षा जास्त सदस्य देश आणि 17 निरीक्षक देशांचे प्रतिनिधी उपस्थित असतात. संयुक्त राष्ट्रानंतर हा राज्यांचा सर्वात मोठा गट आहे.
• म्हणून, योग्य उत्तर कंपाला, युगांडा आहे.
पूरक माहिती:
• अलिप्ततावादी चळवळीबद्दल (NAM):
• अलिप्ततावादी चळवळ अधिकृतपणे 1961 मध्ये बेलग्रेड, युगोस्लाव्हिया येथे जोसिप ब्रॉझ टिटो, जवाहरलाल नेहरू, गमाल अब्देल नासेर, क्वामे न्क्रुमा आणि सुकर्णो यांच्या नेतृत्वाखाली स्थापन झाली.
• शीतयुद्धाच्या दोन प्रमुख सत्ता गटांशी तटस्थ राहू इच्छिणाऱ्या राष्ट्रांसाठी एक स्वतंत्र मार्ग तयार करणे हे त्याचे उद्दिष्ट होते.
• NAM सार्वभौमत्व, अहस्तक्षेप, नि:शस्त्रीकरण आणि शांततापूर्ण सहअस्तित्व यांसारख्या तत्त्वांवर जोर देते.
• NAM मध्ये युगांडाची भूमिका:
• 1962 मध्ये स्वातंत्र्यापासून युगांडा NAM चा सदस्य आहे. 19 वी शिखर परिषद आयोजित करून, युगांडाने चळवळीच्या उद्दिष्टांप्रती आपली वचनबद्धता पुन्हा एकदा व्यक्त केली.
• शिखर परिषदेने युगांडाला प्रादेशिक शांतता-निर्माण आणि शाश्वत विकासामध्ये आपली भूमिका अधोरेखित करण्याची संधी देखील दिली.
• 19 व्या NAM शिखर परिषदेच्या मुख्य संकल्पना:
• जागतिक शांतता: चर्चेमध्ये संवाद आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याद्वारे संघर्ष सोडवण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.
• शाश्वत विकास: सदस्य राष्ट्रांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या शाश्वत विकास लक्ष्यांची (SDGs) पूर्तता करण्यावर विचारमंथन केले, विशेषतः विकसनशील राष्ट्रांमध्ये.
• हवामान बदल: हवामान बदलाचा सामना करण्यासाठी आणि असुरक्षित राष्ट्रांवर त्याचा विषम परिणाम कमी करण्यासाठी सामूहिक प्रयत्नांची तातडीची गरज या शिखर परिषदेने अधोरेखित केली.
महत्त्वाची टीप:
• उल्लेखित इतर ठिकाणे:
• ब्राझील - रिओ डी जनेरियो: ब्राझील एक प्रभावशाली देश असला तरी, तो 19 व्या NAM शिखर परिषदेचा यजमान नव्हता. अलिप्ततावादी चळवळीचा तो सदस्य नाही कारण ते स्वतःचे स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण पाळते.
• दिल्ली, भारत: भारताने यापूर्वी NAM शिखर परिषदा आयोजित केल्या आहेत (उदा., 1983 मध्ये 7 वी शिखर परिषद), परंतु ते 19 व्या शिखर परिषदेचे ठिकाण नव्हते.
• घाना - अक्रा: घाना NAM च्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहे आणि त्याच्या विकासात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे. तथापि, तो 19 व्या शिखर परिषदेचा यजमान नव्हता.
• आज NAM चे महत्त्व:
• शीतयुद्ध संपले असले तरी, बहुध्रुवीय जगात विकसनशील देशांच्या हितासाठी NAM एक व्यासपीठ म्हणून कार्य करत आहे.
• ते आर्थिक असमानता, जागतिक आरोग्य संकट आणि पर्यावरणीय टिकाऊपणा यांसारख्या समकालीन जागतिक आव्हानांना संबोधित करते.
The correct answer is Kampala, Uganda.
Explanation & Key Takeaways:
• The 19th Non-Aligned Movement (NAM) Summit was held in Kampala, Uganda. This summit brought together leaders from various non-aligned countries to discuss global political and economic issues.
• The Non-Aligned Movement was established during the Cold War era to provide a platform for countries that chose not to align with either the United States or the Soviet Union. It remains relevant for promoting the interests of developing nations globally.
• The summit's agenda often focuses on issues such as peace, security, economic development, climate change, and international cooperation. The 19th NAM Summit specifically addressed contemporary global challenges like inequality and sustainable development.
• Uganda, the host country, is located in East Africa and has been an active participant in NAM since its inception. Hosting the summit showcased Uganda's commitment to the movement's principles.
• NAM summits are attended by representatives from over 120 member countries and 17 observer countries. It is the largest grouping of states after the United Nations.
• Hence, the correct answer is Kampala, Uganda.
Related Concepts:
• About the Non-Aligned Movement (NAM):
• The Non-Aligned Movement was officially founded in 1961 in Belgrade, Yugoslavia, under the leadership of Josip Broz Tito, Jawaharlal Nehru, Gamal Abdel Nasser, Kwame Nkrumah, and Sukarno.
• It aimed to create an independent path for nations that wished to remain neutral and not align with the two major power blocs of the Cold War.
• NAM emphasizes principles such as sovereignty, non-intervention, disarmament, and peaceful coexistence.
• Uganda’s Role in NAM:
• Uganda has been a member of NAM since its independence in 1962. By hosting the 19th Summit, Uganda reaffirmed its commitment to the movement's goals.
• The summit also provided Uganda with an opportunity to highlight its role in regional peace-building and sustainable development.
• Key Themes of the 19th NAM Summit:
• Global Peace: Discussions emphasized the importance of resolving conflicts through dialogue and international cooperation.
• Sustainable Development: Member states deliberated on achieving the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs), particularly in developing nations.
• Climate Change: The summit highlighted the urgent need for collective efforts to combat climate change and its disproportionate impact on vulnerable nations.
Important Notes:
• Other Locations Mentioned:
• Brazil - Rio de Janeiro: While Brazil is an influential country, it was not the host of the 19th NAM Summit. It is not a member of the Non-Aligned Movement as it follows its own independent foreign policy.
• Delhi, India: India has hosted NAM summits in the past (e.g., the 7th Summit in 1983), but it was not the location of the 19th Summit.
• Ghana - Accra: Ghana is one of the founding members of NAM and has played a significant role in its development. However, it was not the host of the 19th Summit.
• Significance of NAM Today:
• Though the Cold War has ended, NAM continues to serve as a platform for advocating the interests of developing countries in a multipolar world.
• It addresses contemporary global challenges such as economic inequality, global health crises, and environmental sustainability.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('घाना आकरा') आणि पर्याय 3 ('कंपाला युगांडा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('Ghana Accra') with Option 3 ('Kampala Uganda'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1961 = कंपाला युगांडा'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1961 च्या संदर्भात 'कंपाला युगांडा' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.
Mnemonic: 'Year 1961 = Kampala Uganda'. In Modern Indian / Maharashtra History, link Year 1961 directly with 'Kampala Uganda'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('ब्राझील रीयो डी जानेरो'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कंपाला युगांडा' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('दिल्ली भारत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कंपाला युगांडा' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('घाना आकरा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कंपाला युगांडा' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('कंपाला युगांडा') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Brazil - Rio de Jeneiro'): Incorrect. As per official verified records, 'Kampala Uganda' is the valid fact.
• Option 2 ('Delhi - India'): Incorrect. As per official verified records, 'Kampala Uganda' is the valid fact.
• Option 4 ('Ghana Accra'): Incorrect. As per official verified records, 'Kampala Uganda' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('Kampala Uganda').