MPSC Test Logo mpsctest.in
History History FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे पहिले विभाजन कधी झाले?

When was the first split of Indian National Congress took place?

पर्याय (Options):
A

1907

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

1906

C

1969

D

1911

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना डिसेंबर 1885 मध्ये मुंबईत झाली. • 1885-1905 पर्यंतचा काळ हा मवाळांचा काळ म्हणून ओळखला जातो कारण त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसवर वर्चस्व गाजवले होते. • ब्रिटिश सरकारकडे त्यांच्या मागण्या मांडण्यासाठी मवाळांनी याचिका, प्रार्थना, सभा, पर्णके, पत्रके, निवेदने आणि प्रतिनिधिमंडळ यांचा वापर केला. • 1892 च्या भारतीय परिषद कायद्याद्वारे विधान परिषदेचा विस्तार ही त्यांची एकमेव उल्लेखनीय कामगिरी होती. • त्यामुळे लोकांमध्ये असंतोष निर्माण झाला. महत्त्वाची टीप: 1907 मध्ये झालेल्या सूरत अधिवेशनात भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे मवाळ आणि जहाल अशा दोन गटांमध्ये झालेले विभाजन म्हणजे सुरत विभाजन होते. • 1907 मध्ये आयएनसीची बैठक नागपुरात होणार होती. • नागपुरात बाळ गंगाधर टिळक जिंकतील या भीतीने गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी सभेचे ठिकाण नागपुरातून सुरतला हलवले. • आयएनसीची बैठक नागपूरहून सुरतला हलवण्यात आली. सुरत हे बाळ गंगाधर टिळकांच्या गृहप्रांतात असल्याने ते संमेलनाचे अध्यक्षपद भूषवू शकले नाहीत. • पण जहालांचा संताप यामुळे झाला की त्यांना बोलण्याची परवानगीही देण्यात आली नाही. • यावरून दोन्ही पक्षगटांमध्ये जोरदार बाचाबाची होऊन बैठक रद्द करण्यात आली. पूरक माहिती: सुरत विभाजन: • सुरत विभाजन हा भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसला मोठा धक्का होता. खरे तर मवाळ आणि जहाल यांच्यातील मतभेदामुळे इंग्रजांना संधी मिळाली. • स्वराज्याच्या मागणीचा प्रस्ताव मंजूर करण्यास मवाळ नाखूष होते. आर्यसमाजाची स्वराज्य आणि स्वदेशीची धारणा हे जहालांच्या प्रायोजनाचे वैशिष्ट्य होते. • सुरुवातीच्या काळात, स्वराज्याच्या कल्पनेला, स्वराज्याच्या मागणीला आणि जहाल राजकारणाला विरोध करणारे अनेक काँग्रेस नेते होते, पण 20 व्या शतकाच्या सुरुवातीला, दादाभाई नौरोजी, आणि जी.के. गोखले, यांसारख्या काही दिग्गज काँग्रेस नेत्यांच्या मनात ‘स्वराज्य’ हा शब्द होता. • 1907 मध्ये, सुरत अधिवेशन: जहालांनी ठेवलेली दोन मुख्य उद्दिष्टे होती: • स्वराज्याच्या ठरावाची मागणी • लाला लजपत राय यांना आयएनसी चे अध्यक्ष बनवण्यात यावे • या दोन्ही मागण्या मवाळपंथीयांना मान्य नव्हत्या. म्हणून, लाला लजपत राय (नोव्हेंबर 17, 1928) ऐवजी, रासबिहारी घोष यांच्या अध्यक्षपदाच्या कल्पनेला मवाळांनी पाठिंबा दिला. • आयएनसी मध्ये अध्यक्षपदासाठी निवडणूक होण्याची ही पहिलीच वेळ होती. • निवडणुकीच्या दरम्यान, जहालांना आयएनसी मधून बाहेर काढण्यात आले आणि आयएनसी च्या कारभारावर मवाळपंथींचे पूर्ण वर्चस्व होते. • रास बिहारी घोष सुरत अधिवेशनाचे अध्यक्ष झाले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('1906') आणि पर्याय 1 ('1907') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1885 = 1907'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1885 च्या संदर्भात '1907' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('1906'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1907' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1969'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1907' हे ठरते. • पर्याय 4 ('1911'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1907' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('1907') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 09

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):