MPSC Test Logo mpsctest.in
History Socio - Religious Reform Movements in the 19th and 20th CE India FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणत्या सामाजिक धार्मिक समुदायाची स्थापना राजा राम मोहन रॉय यांनी केली होती?

Which among the following socio religious community was founded by Raja Ram Mohan Roy?

पर्याय (Options):
A

प्रार्थना समाज

B

ब्राह्मो समाज

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

अकाली दल

D

आर्य समाज

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर ब्राह्मो समाज आहे. पूरक माहिती: • राजा राम मोहन रॉय यांनी 1828 मध्ये ब्राह्मो सभेची स्थापना केली, ज्याचे नंतर ब्राह्मो समाज असे नामकरण करण्यात आले. • त्याचे मुख्य उद्दिष्ट शाश्वत देवाची उपासना होते. • ते पौरोहित्य, कर्मकांड आणि यज्ञांच्या विरोधात होते. • त्यात प्रार्थना, ध्यान आणि शास्त्रवचनांवर लक्ष केंद्रित केले. • यात महिलांबद्दलचे पूर्वग्रह, नकारात्मक परंपरा आणि प्रथा दूर करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. • आधुनिक भारतातील ही पहिली बौद्धिक सुधारणा चळवळ होती. • यामुळे भारतात बुद्धिवाद आणि प्रबोधनाचा उदय झाला ज्याने अप्रत्यक्षपणे राष्ट्रवादी चळवळीला हातभार लावला. • आधुनिक भारतातील सर्व सामाजिक, धार्मिक आणि राजकीय चळवळींचे ते अग्रदूत होते. • 1866 मध्ये त्याचे दोन भाग झाले, म्हणजे केशुब चंद्र सेन यांच्या नेतृत्वाखालील भारतातील ब्राह्मो समाज आणि देबेंद्रनाथ टागोर यांच्या नेतृत्वाखालील आदि ब्राह्मो समाज. • प्रमुख नेते: देबेंद्रनाथ टागोर, केशुबचंद्र सेन, पं शिवनाथ शास्त्री आणि रवींद्रनाथ टागोर. पूरक माहिती: 19व्या शतकातील काही महत्त्वाच्या सामाजिक-धार्मिक सुधारणा संस्था आहेत- +------------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ | नाव | संस्थापक आणि स्थापना वर्ष | उद्देश | +------------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ | ब्राह्मो समाज | राजा राममोहन रॉय, 1828 | हिंदू सामाजिक-सुधारणा चळवळ. एकेश्वरवादाचा पुरस्कार केला. सती, मूर्तिपूजा आणि अंधश्रद्धेला विरोध केला | | यंग बंगाल चळवळ | हेन्री व्हिव्हियन डेरोजिओ, 1826-31 | समाजातील दुर्गुणांना विरोध केला. सत्य, स्वातंत्र्य आणि तर्कावर विश्वास ठेवला. | | रहनुमाई मजदयस्नान सभा | एस एस बंगाली, नौरोजी फरदोनजी, दादाभाई नौरोजी | पारशींची सामाजिक परिस्थिती सुधारण्यासाठी आणि झोरोस्ट्रियन धर्माची शुद्धता पुनर्संचयित करण्यासाठी. | | प्रार्थना समाज | आत्माराम पांडुरंग, गोविंद रानडे, आरजी भांडारकर, 1867 | समाज सुधारणा, महिला उत्थान, जातिभेद आणि धार्मिक सनातनी निर्मूलन. | | आर्य समाज | दयानंद सरस्वती, 1875 | पुनरुज्जीवनवादी चळवळ “वेदांकडे परत ” असा हाक दिली. ब्राह्मण वर्चस्व, अंधश्रद्धा आणि मूर्तीपूजेला विरोध केला. | | अलिगढ आंदोलन | सय्यद अहमद खान | भारतीय इस्लाममध्ये धार्मिक सुधारणा. गंभीर विचार, तर्क आणि तर्कशुद्ध दृष्टिकोन यावर भर. | | थिओसॉफिकल सोसायटी | एच पी ब्लाव्हत्स्की, एच एस ओल्कोट, 1875 | धार्मिक पुनरुज्जीवन आणि सामाजिक सुधारणाउपनिषदांकडून प्रेरणा घेतली वेदांतावर विश्वास ठेवला | | रामकृष्ण मिशन | स्वामी विवेकानंद 1897 | हिंदू धार्मिक पुनरुज्जीवन. वेदांत तत्त्वज्ञानावर विश्वास ठेवला अंधश्रद्धा, जातीवाद, अत्याचाराला विरोध केला. | | द सर्व्हंट ऑफ इंडिया सोसायटी | गोपाल कृष्ण गोखले, 1905 | दुष्काळमुक्ती आणि आदिवासींच्या उन्नती. शिक्षणाचा प्रचार, अस्पृश्यता निर्मूलन. | +------------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('अकाली दल') आणि पर्याय 2 ('ब्राह्मो समाज') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1828 = ब्राह्मो समाज'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1828 च्या संदर्भात 'ब्राह्मो समाज' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('प्रार्थना समाज'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ब्राह्मो समाज' हे ठरते. • पर्याय 3 ('अकाली दल'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ब्राह्मो समाज' हे ठरते. • पर्याय 4 ('आर्य समाज'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ब्राह्मो समाज' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('ब्राह्मो समाज') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 09

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):