MPSC Test Logo mpsctest.in
History National movement (1919 - 1939) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

1930 मध्ये महात्मा गांधी यांनी केलेला दांडी मार्च हा कोणत्या ब्रिटीश धोरणाविरुद्धचा महत्त्वाचा विरोध होता?

The Dandi March, led by Mahatma Gandhi in 1930, was a significant protest against which British policy?

पर्याय (Options):
A

निळ्या रंगाच्या पिकांचे लागवड

B

वस्त्र व्यापाराचे नियमन

C

जमीन महसूल

D

मीठ कर

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर मीठ कर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • दांडी यात्रा, ज्याला सॉल्ट मार्च देखील म्हटले जाते, हा मिठावरील ब्रिटिश मक्तेदारी आणि भारतीयांवर लादलेल्या मिठाच्या कराच्या विरोधात अहिंसक निषेध होता. • 12 मार्च, 1930 पासून , गांधी आणि त्यांच्या अनुयायांनी साबरमती आश्रमापासून गुजरातमधील दांडीच्या किनारी गावापर्यंत कूच केले, 24 दिवसांमध्ये सुमारे 240 मैलांचा प्रवास केला. • 6 एप्रिल 1930 रोजी दांडीला पोहोचल्यावर , गांधींनी प्रतिकात्मकपणे समुद्राच्या पाण्यापासून मीठ तयार केले, ब्रिटिश कायद्याचा भंग केला आणि संपूर्ण भारतभर सविनय कायदेभंगाची चळवळ उभी केली. • मिठाच्या कराच्या विरोधातील आंदोलनाने ब्रिटीश राजवटीच्या अन्यायकारक आणि जाचक धोरणांना अधोरेखित केले आणि भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीला एक महत्वाचे वळण बनले. पूरक माहिती: • नीळ लागवड • युरोपमधील इंडिगो डाईची उच्च मागणी पूर्ण करण्यासाठी ब्रिटीश राजवटीत, विशेषतः बंगाल आणि बिहारमध्ये भारतीय शेतकऱ्यांवर नीळ लागवडीची सक्ती करण्यात आली. • शोषक व्यवस्थेमुळे इंडिगो बंड (1859-1860) झाले आणि नंतर 1917 मध्ये चंपारण सत्याग्रहासारख्या चळवळींवर प्रभाव पडला, जिथे गांधींनी ब्रिटीश बागायतदारांनी लागू केलेल्या जाचक नीळ लागवड पद्धतींविरुद्ध शेतकऱ्यांना पाठिंबा दिला. • कापड व्यापार नियम • ब्रिटीशांनी भारतात ब्रिटीश बनावटीच्या कापडांना प्रोत्साहन देताना भारतीय कापडांवर व्यापारी नियम आणि भारी शुल्क लादले. • यामुळे भारताच्या पारंपारिक कापड उद्योगाचा, विशेषतः हातमाग आणि खादीचा ऱ्हास झाला. • प्रत्युत्तर म्हणून, स्वदेशी चळवळीने (1905) भारतीयांना ब्रिटीश वस्तूंवर बहिष्कार टाकण्यास प्रोत्साहित केले, विशेषत: कापडावर, आणि खादीसह भारतीय बनावटीच्या उत्पादनांच्या वापरास प्रोत्साहन दिले, स्थानिक उद्योगाचे पुनरुज्जीवन करण्यासाठी. • जमीन महसूल • ब्रिटीशांनी कायमस्वरूपी सेटलमेंट, रयतवारी आणि महालवारी प्रणाली यासारख्या विविध शोषणकारी जमीन महसूल प्रणाली सुरू केल्या, ज्यामुळे भारतीय शेतकऱ्यांमध्ये जास्त कर आकारणी आणि गरिबी आली. • या धोरणांच्या विरोधामध्ये सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या नेतृत्वाखालील बारडोली सत्याग्रह (1928) आणि इतर प्रादेशिक विद्रोहांचा समावेश होता ज्यात शेतकऱ्यांनी अन्यायकारक जमीन कर आणि बेदखल विरोधात निषेध केला.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('निळ्या रंगाच्या पिकांचे लागवड') आणि पर्याय 4 ('मीठ कर') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1930 = मीठ कर'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1930 च्या संदर्भात 'मीठ कर' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('निळ्या रंगाच्या पिकांचे लागवड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मीठ कर' हे ठरते. • पर्याय 2 ('वस्त्र व्यापाराचे नियमन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मीठ कर' हे ठरते. • पर्याय 3 ('जमीन महसूल'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मीठ कर' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('मीठ कर') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):