सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
विधवा पुनर्विवाहाच्या समर्थनार्थ ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलू यांनी 19 व्या शतकात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• ईश्वरचंद्र विद्यासागर:
• ते बंगालचे महान विद्वान आणि सुधारक होते ज्यांनी शिक्षण आणि स्त्रीमुक्ती क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.
• विधवा पुनर्विवाह करू शकतात हे सुचवण्यासाठी त्यांनी प्राचीन ग्रंथांचा वापर केला.
• त्यांची सूचना ब्रिटीश अधिकाऱ्यांनी स्वीकारली आणि विधवा पुनर्विवाहाला परवानगी देणारा कायदा 1856 मध्ये मंजूर करण्यात आला.
• जे विधवांच्या पुनर्विवाहाच्या विरोधात होते त्यांनी विद्यासागर यांना विरोध केला आणि बहिष्कारही केला.
• वीरसालिंगम पंतुलु:
• ते मद्रास संस्थानाचे समाजसुधारक होते ज्यांनी स्त्रियांच्या शिक्षणाला आणि विधवांच्या पुनर्विवाहाला प्रोत्साहन दिले.
• मद्रास संस्थानाच्या तेलगू भाषिक भागात, वीरसालिंगम पंतुलू यांनी विधवा पुनर्विवाहासाठी एक संघटना स्थापन केली.
• जेव्हा वीरसालिंगम यांनी संघटना सुरू केली तेव्हा त्यांच्या विद्यार्थ्यांना विधवांशी लग्न करण्यास इच्छुक तरुण शोधण्यासाठी संपूर्ण आंध्र प्रदेशात पाठवण्यात आले.
यावरून आपण असा निष्कर्ष काढू शकतो की विधवा पुनर्विवाहाच्या समर्थनार्थ 19 व्या शतकात ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलू यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती.
पूरक माहिती:
• राजा राममोहन रॉय:
• 1828 मध्ये, त्यांनी ब्रह्म सभा या नवीन धार्मिक संघटनेची स्थापना केली, जी नंतर 1830 मध्ये ब्राह्मो समाज म्हणून ओळखली गेली.
• त्यांच्या प्रयत्नांचा परिणाम म्हणून, विल्यम बेंटिकच्या नेतृत्वाखाली सरकारने 1829 मध्ये सती प्रथेवर बंदी घातली.
• हेन्री डेरोजिओ:
• ते हिंदू कॉलेजमध्ये प्राध्यापक होते ज्यांनी बंगालमध्ये यंग बंगाल चळवळ सुरू केली.
• स्वामी विवेकानंद:
• 1897 मध्ये त्यांनी रामकृष्ण मिशनची स्थापना केली.
• 1893 मध्ये अमेरिकेतील शिकागो येथे झालेल्या धर्म संसदेत त्यांनी प्रसिद्ध भाषण दिले, ज्याने पाश्चात्य जगाला हिंदू धर्माच्या तत्त्वज्ञानाची ओळख करून दिली.
• पेरियार:
• ई.व्ही. पेरियार म्हणून ओळखले जाणारे रामास्वामी नायकर यांनी 1925 मध्ये तामिळनाडूमध्ये स्वाभिमान चळवळ सुरू केली.
• राससुंदरी:
• आत्मचरित्र लिहिणाऱ्या राससुंदरी देवी या पहिल्या बंगाली आणि पहिल्या भारतीय महिला आहेत.
• 1876 मध्ये प्रकाशित झालेल्या ‘अमर जीवन’ (माय लाइफ) च्या त्या प्रसिद्ध लेखिका आहेत.
• रोकेया सखावत हुसेन:
• बेगम रोकेया सखावत हुसेन यांनी पाटणा आणि कलकत्ता येथे मुस्लिम मुलींसाठी शाळा सुरू केल्या.
Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu played a significant role in the 19th century in support of widow remarriage.
Explanation & Key Takeaways:
• Ishwarchandra Vidyasagar:
• He was a great scholar and reformer of Bengal who made significant contributions in the field of education and emancipation of women.
• He used the ancient texts to suggest that widows could remarry.
• His suggestion was adopted by British officials, and a law was passed in 1856 permitting widow remarriage.
• Those who were against the remarriage of widows opposed Vidyasagar, and even boycotted him.
• Veerasalingam Pantulu:
• He was a social reformer from the Madras Presidency who encouraged the education of women and the remarriage of widows.
• In the Telugu-speaking areas of the Madras Presidency, Veerasalingam Pantulu formed an association for widow remarriage.
•
When Veerasalingam started the association, his students were sent all over Andhra Pradesh to find young men who are willing to marry widows.
Hence we can conclude that Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu played a significant role in the 19th century in support of widow remarriage.
Related Concepts:
• Raja Rammohan Roy:
• In 1828, he founded a new religious organisation, the Brahma Sabha, which later came to be known as Brahmo Samaj in 1830.
• As a result of his efforts, the government under William Bentinck banned the practice of sati in 1829.
• Henry Derozio:
• He was a professor at Hindu College who started the Young Bengal Movement in Bengal.
• Swami Vivekananda:
• He founded the Ramakrishna Mission in 1897.
• He delivered his famous speech at the Parliament of Religions held at Chicago, USA in 1893, which introduced the western world to philosophy of Hinduism.
• Periyar:
• E.V. Ramaswamy Naicker, also known as Periyar launched the Self Respect Movement in 1925 in Tamil Nadu.
• Rashsundari:
•
Rashsundari Devi is the first Bengali and the first Indian woman to write an autobiography.
•
She is a renowned author of ‘Amar Jibon’ (My Life), which was published in 1876.
•
Rokeya Sakhawat Hossain:
•
Begum Rokeya Sakhawat Hossain started schools for Muslim girls in Patna and Calcutta.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('विवेकानंद आणि पेरियार') आणि पर्याय 2 ('ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलु') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Vivekananda and Periyar') with Option 2 ('Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1856 = ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलु'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1856 च्या संदर्भात 'ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलु' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.
Mnemonic: 'Year 1856 = Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu'. In Modern Indian / Maharashtra History, link Year 1856 directly with 'Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('राममोहन रॉय आणि हेन्री डिरोजिओ'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलु' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('विवेकानंद आणि पेरियार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलु' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('राससुंदरी आणि रोकेया सखावत हुसेन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलु' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('ईश्वरचंद्र विद्यासागर आणि वीरसालिंगम पंतुलु') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Rammohan Roy and Henry Derozio'): Incorrect. As per official verified records, 'Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu' is the valid fact.
• Option 3 ('Vivekananda and Periyar'): Incorrect. As per official verified records, 'Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu' is the valid fact.
• Option 4 ('Rashsundari and Rokeya Sakhawat Hossain'): Incorrect. As per official verified records, 'Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Ishwarchandra Vidyasagar and Veerasalingam Pantulu').