MPSC Test Logo mpsctest.in
History Post Independence Scenario FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

या राज्यातील खालीलपैकी कोणत्या व्यक्तीने मे 1936 मध्ये मध्य प्रांताच्या (सेंट्रल प्रॉव्हिन्सेस) राज्यपालपदाचा तात्पुरता कार्यभार स्वीकारला होता?

Who of the following person of this State assumed the temporary charge of Governor of the Central Provinces in May 1936?

पर्याय (Options):
A

पं. रविशंकर शुक्ल

B

ठाकूर छेदी लाल

C

राघवेंद्र राव

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

घनश्याम सिंह गुप्ता

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर इ. राघवेंद्र राव आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • इ. राघवेंद्र राव यांनी मे 1936 मध्ये मध्य प्रांताचे (सेंट्रल प्रॉव्हिन्सेस) राज्यपाल म्हणून तात्पुरता कार्यभार स्वीकारला होता. हा भारतातील ब्रिटिश वसाहतवादी कालखंड होता, जेव्हा प्रांतीय प्रशासनावर देखरेख ठेवण्यासाठी राज्यपालांची नियुक्ती केली जात असे. • प्रांतांना प्रांतीय स्वायत्तता देणाऱ्या भारत सरकार कायदा 1935 च्या काळात त्यांनी तात्पुरत्या स्वरूपात हा कार्यभार स्वीकारला होता. • मध्य प्रांत, ज्यामध्ये आजच्या मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्रातील काही भागांचा समावेश होता, हा ब्रिटिश राजवटीतील एक महत्त्वाचा प्रशासकीय प्रदेश होता. • नियमित राज्यपाल उपलब्ध नसतानाच्या संक्रमण काळात प्रशासनात सातत्य राखण्यासाठी राघवेंद्र राव यांची नियुक्ती ही एक महत्त्वपूर्ण प्रशासकीय पायरी होती. • त्यांचे नेतृत्व प्रांतीय प्रशासनावर ब्रिटिश नियंत्रण कायम ठेवण्यासाठी अनुभवी अधिकाऱ्यांवरील विश्वासाचे प्रतीक होते. पूरक माहिती: • भारत सरकार कायदा 1935: • हा कायदा ब्रिटिशांनी ब्रिटिश भारतातील प्रांतांना स्वायत्तता देण्यासाठी लागू केलेली एक मोठी वैधानिक चौकट होती. • याने संघराज्यीय रचना स्थापन केली परंतु ब्रिटिश मुकुट (क्राउन) आणि गव्हर्नर-जनरल यांच्याकडे महत्त्वपूर्ण अधिकार राखून ठेवले. • मध्य प्रांतासारख्या प्रांतांना काही क्षेत्रांमध्ये स्वायत्तता देण्यात आली होती, तरीही राज्यपालांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची राहिली. • मध्य प्रांत (सेंट्रल प्रॉव्हिन्सेस): • सागर आणि नेरबुडा प्रदेश नागपूर प्रांतात विलीन करून 1861 मध्ये मध्य प्रांताची स्थापना करण्यात आली होती. • त्यात आजच्या मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्राच्या भागांचा समावेश होता. • ब्रिटिश राजवटीत, मध्य प्रांत त्यांच्या कृषी आणि औद्योगिक योगदानासाठी महत्त्वपूर्ण होते. • राज्यपालांची भूमिका: • ब्रिटिश काळात राज्यपाल हे प्रांताचे कार्यकारी प्रमुख असत, ज्यांना गव्हर्नर-जनरलद्वारे अधिकार प्रदान केले जात असत. • प्रांतांमध्ये कायदा व सुव्यवस्था, महसूल गोळा करणे आणि ब्रिटिश धोरणांची अंमलबजावणी करणे ही त्यांची जबाबदारी होती. • ऐतिहासिक संदर्भ: • 1930 च्या दशकात, भारताने सविनय कायदेभंग चळवळ आणि स्वराज्याची वाढती मागणी यासह महत्त्वपूर्ण राजकीय घडामोडी पाहिल्या. • इ. राघवेंद्र राव यांच्यासारख्या प्रभारी राज्यपालांच्या नियुक्त्यांवरून ब्रिटिशांना आपले वर्चस्व टिकवून ठेवताना आलेल्या प्रशासकीय आव्हानांचे दर्शन घडते. महत्त्वाची टीप: • प्रशासकीय संक्रमण: नियमित राज्यपाल अनुपस्थित असताना सत्तेचे आणि प्रशासनाचे कामकाज सुरळीत चालू ठेवण्यासाठी इ. राघवेंद्र राव यांच्यासारख्या तात्पुरत्या नियुक्त्या आवश्यक होत्या. • मध्य प्रांताचे महत्त्व: हा प्रदेश शेतीच्या दृष्टीने समृद्ध आणि ब्रिटिश भारतासाठी धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचा होता, ज्यामुळे अनुभवी प्रशासकांची आवश्यकता होती. • ऐतिहासिक वारसा: अशा नियुक्त्या स्वातंत्र्यपूर्व काळातील ब्रिटिश भारताची प्रशासकीय रचना आणि आव्हाने अधोरेखित करतात.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('घनश्याम सिंह गुप्ता') आणि पर्याय 3 ('इ. राघवेंद्र राव') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1936 = इ. राघवेंद्र राव'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1936 च्या संदर्भात 'इ. राघवेंद्र राव' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पं. रविशंकर शुक्ल'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'इ. राघवेंद्र राव' हे ठरते. • पर्याय 2 ('ठाकूर छेदी लाल'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'इ. राघवेंद्र राव' हे ठरते. • पर्याय 4 ('घनश्याम सिंह गुप्ता'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'इ. राघवेंद्र राव' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('इ. राघवेंद्र राव') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):