योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
स्वतंत्र (सांप्रदायिक) मतदार:
• मॉर्ले मिंटो कायदा 1909 द्वारे सांप्रदायिक प्रतिनिधित्वाची प्रणाली सुरू करण्यात आली.
• त्यामुळे 'कायदेशीर जातीयवाद' कायदा आणि लॉर्ड मिंटो यांना जातीयवादी मतदार जनक म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
• एकाच पक्षाचे सदस्य वेगवेगळ्या मतदारसंघात निवडणूक लढवतात. अशा निवडणुकीत विशिष्ट गटाचेच सदस्य भाग घेतात.
• मॉर्ले मिंटो कायदा 1909 नुसार, खालील गटांना स्वतंत्र मतदार म्हणून सन्मानित करण्यात आले:
• मुस्लिम
• मोठे जमीनदार
• ब्रिटिश भांडवलदार
• भारत सरकार कायदा, 1919 नुसार, स्वतंत्र निर्वाचक मंडळांचा विस्तार पुढीलप्रमाणे करण्यात आला:
• शीख
• अँग्लो इंडियन्स. म्हणून पर्याय 3 योग्य आहे.
• भारतीय ख्रिश्चन
• युरोपियन
• भारत सरकार अधिनियम, 1935 नुसार, स्वतंत्र निर्वाचक मंडळांचा विस्तार पुढीलप्रमाणे करण्यात आला:
• अनुसूचित जाती
• महिला
• श्रम
The correct answer is option 3.
Explanation & Key Takeaways:
Separate (Communal) Electorate:
• A system of communal representation was introduced by Morley Minto Act 1909.
• Therefore, the 'legalized communalism' Act and Lord Minto became known as the Communal Electorate Father.
• The members of only one specific party contest the elections in different constituencies. Only members of the specific group participate in such elections.
• According to the Morley Minto Act 1909, the following groups were awarded the separate electorate:
• Muslims
• Big Landlords
• British Capitalists
• According to the Government of India Act, 1919, the separate electorates were extended to:
• Sikhs
• Anglo Indians. Hence, option 3 is correct.
• Indian Christians
• Europeans
• According to the Government of India Act, 1935, the separate electorates were extended to:
• Scheduled castes
• Women
• Labour
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('भारत सरकार कायदा, 1935') आणि पर्याय 3 ('भारत सरकार कायदा, 1919') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('The Government of India Act, 1935') with Option 3 ('The Government of India Act, 1919'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1909 = भारत सरकार कायदा, 1919'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1909 च्या संदर्भात 'भारत सरकार कायदा, 1919' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.
Mnemonic: 'Year 1909 = The Government of India Act, 1919'. In Modern Indian / Maharashtra History, link Year 1909 directly with 'The Government of India Act, 1919'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('भारत सरकार कायदा, 1858'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार कायदा, 1919' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('भारतीय परिषद कायदा, 1909'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार कायदा, 1919' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('भारत सरकार कायदा, 1935'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार कायदा, 1919' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('भारत सरकार कायदा, 1919') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('The Government of India Act, 1858'): Incorrect. As per official verified records, 'The Government of India Act, 1919' is the valid fact.
• Option 2 ('The Indian Councils Act, 1909'): Incorrect. As per official verified records, 'The Government of India Act, 1919' is the valid fact.
• Option 4 ('The Government of India Act, 1935'): Incorrect. As per official verified records, 'The Government of India Act, 1919' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('The Government of India Act, 1919').