सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर ईश्वरचंद्र विद्यासागर आहे.
महत्त्वाची टीप:
• ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांनी आव्हान स्वीकारले आणि 7 डिसेंबर 1856 रोजी कोलकाता येथे स्वतःच्या पैशावर पहिला विधवा पुनर्विवाह केला.
• विद्यासागर यांनी बालविवाहाच्या विरोधात जोरदार लढा दिला, महिलांच्या शिक्षणाच्या हक्काचे रक्षण केले.
• हिंदू विधवा पुनर्विवाह कायदा, 1856 चा मसुदा लॉर्ड डलहौसीने तयार केला होता आणि लॉर्ड कॅनिंगने पास केला होता.
• या विधवा पुनर्विवाह कायदा 1856 च्या अंमलबजावणीच्या वेळी; भारताचे गव्हर्नर जनरल लॉर्ड कॅनिंग होते.
• या कायद्यापूर्वी लॉर्ड विल्यम बेंटिक यांनी 1829 मध्ये सती प्रथा बंद केली होती.
पूरक माहिती:
• राजा राम मोहन रॉय
• ते दोन स्थानिक साप्ताहिक वृत्तपत्रांचे संस्थापक आणि संपादक होते. संबद कौमुदी (बंगाली भाषेत) आणि मिरत-उल-अखबर (पर्शियन भाषेत).
• राजा राम मोहन रॉय, 'भारतीय पुनर्जागरणाचे जनक', 'ब्राह्मोसमाज'चे संस्थापक आणि भारतीय समाजात प्रचलित असलेल्या सामाजिक दुष्प्रवृत्तींविरुद्ध अथक लढा देणारा माणूस.
• रॉय हेच भारतातील पाश्चात्य शिक्षणाचा पायंडा पाडणारे होते.
• त्यांनी 20 ऑगस्ट 1828 रोजी ब्राह्मो समाजाची स्थापना केली, ज्याने हिंदू समाजात अस्तित्वात असलेल्या वाईट प्रथा, विशेषत: 'सती' प्रथेविरुद्ध कार्य केले.
• स्वामी दयानंद
• आर्य समाजाची स्थापना स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी १८७५ मध्ये केली होती.
• त्यांनी वेदांचे भाषांतर केले आणि तीन पुस्तके लिहिली: सत्यार्थ प्रकाश, वेद भास्य भूमिका आणि वेद भास्य.
• त्यांनी “वेदांकडे परत जा” असा नारा दिला.
• दयानंद अँग्लो वैदिक (DAV) शाळा त्यांच्या तत्त्वज्ञान आणि शिकवणींवर आधारित आहेत.
• केशवचंद्र सेन
• केशबचंद्र सेन यांनी 1866 मध्ये भारतातील ब्राह्मो समाजाची स्थापना केली.
The correct answer is Ishwar Chandra Vidyasagar.
Important Notes:
• Ishwar Chandra Vidyasagar took the challenge and performed the first widow remarriage in Kolkata on 7 December 1856 on his own dime.
• Vidyasagar vigorously fought against child marriage, defended women’s right to education.
• The draft of the Hindu Widows' Remarriage Act, 1856 was prepared by Lord Dalhousie and passed by Lord Canning.
• At the time of implementation of this Widow Remarriage Act 1856; the Governor-General of India was Lord Canning.
• Before this law, the custom of Sati was also abolished by Lord William Bentinck in 1829.
Related Concepts:
• Raja Ram Mohan Roy
• He was the founder and editor of two vernacular weekly newspapers viz. Sambad Kaumudi (in Bengali) and Mirat-ul-Akhbar (in the Persian language).
• Raja Ram Mohan Roy, 'the father of Indian renaissance', the founder of 'Brahmo Samaj' and the man who tirelessly fought against the social evils prevailing in the Indian society.
• Roy was the one who pioneered western education in India.
• He established the Brahmo Samaj on August 20, 1828, which acted against the evil practices that existed in the Hindu society, especially, the practice of ‘Sati’.
• Swami Dayanand
• Arya Samaj was founded by Swami Dayananda Saraswati in 1875.
• He translated the Vedas and wrote three books: Satyartha Prakash, Veda Bhasya Bhumika, and Veda Bhasya.
• He gave the slogan “ Go back to Vedas”.
• Dayananda Anglo Vedic (D.A.V) schools were established based on his philosophy and teachings.
• Keshav Chandra Sen
• Keshab Chandra Sen founded the Brahmo Samaj of India in 1866.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('राजा राम मोहन रॉय') आणि पर्याय 4 ('ईश्वरचंद्र विद्यासागर') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Raja Ram Mohan Roy') with Option 4 ('Ishwar Chandra Vidyasagar'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1856 = ईश्वरचंद्र विद्यासागर'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1856 च्या संदर्भात 'ईश्वरचंद्र विद्यासागर' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.
Mnemonic: 'Year 1856 = Ishwar Chandra Vidyasagar'. In Modern Indian / Maharashtra History, link Year 1856 directly with 'Ishwar Chandra Vidyasagar'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('राजा राम मोहन रॉय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ईश्वरचंद्र विद्यासागर' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('स्वामी दयानंद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ईश्वरचंद्र विद्यासागर' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('केशवचंद्र सेन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ईश्वरचंद्र विद्यासागर' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('ईश्वरचंद्र विद्यासागर') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Raja Ram Mohan Roy'): Incorrect. As per official verified records, 'Ishwar Chandra Vidyasagar' is the valid fact.
• Option 2 ('Swami Dayanand'): Incorrect. As per official verified records, 'Ishwar Chandra Vidyasagar' is the valid fact.
• Option 3 ('Keshav Chandra Sen'): Incorrect. As per official verified records, 'Ishwar Chandra Vidyasagar' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Ishwar Chandra Vidyasagar').