MPSC Test Logo mpsctest.in
History Modern India (National Movement ) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खान अब्दुल गफ्फार खान यांनी इंग्रजांच्या विरोधात सुरू केलेल्या आंदोलनाचे नाव काय होते?

What was the name of the movement started by Khan Abdul Gaffar Khan against British?

पर्याय (Options):
A

लाल शर्ट

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

भारत छोडो

C

खिलाफत

D

वरीलपैकी काहीही नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर लाल शर्ट आहे. • अब्दुल गफ्फार खान यांनी 1930-31 मध्ये लाल शर्ट किंवा रेड शर्ट चळवळ सुरू केली होती. • त्याला "खुदा-ई-खिद्मदगार" चळवळ देखील म्हणतात. • खुदा-ई-खिद्मदगार हा एक फारसी शब्द आहे ज्याचा अर्थ हिंदीमध्ये 'देवाचा सेवक' असा आहे. • उद्दीष्ट: गांधीजींनी सुरू केलेल्या सविनय कायदेभंग चळवळीला पाठिंबा देणे. • या चळवळीने भारताच्या फाळणीला विरोध दर्शविला. • ही एक अहिंसात्मक चळवळ होती ज्यात पुरुषांनी लाल शर्ट घातला होता आणि महिलांनी काळे वस्त्र परिधान केले होते. • याच कारणास्तव, वायव्य सरहद प्रांतातील एक पश्तून स्वातंत्र्यसैनिक असलेल्या खान अब्दुल गफ्फार खान यांना सरहद गांधी अशी उपाधी देण्यात आली होती. • 1929 मध्ये खान अब्दुल गफ्फार खान यांनी भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेसच्या बैठकीला उपस्थित राहून खुदाई खिद्मातगारची स्थापना केली आणि पश्तोनांमध्ये लाल शर्ट चळवळीची घोषणा केली. • वायव्य सरहद प्रांतातील उत्मंझाई या गावी जमलेल्या सभेत भाषण देतांना त्यांना अटक करण्यात आली. • उठावाच्या आरोपावरून त्याची पहिली अटक 3 वर्षे होती. त्यानंतर त्यांना त्रास सहन करण्याची सवय लागली. • 23 एप्रिल 1930 रोजी मिठाच्या सत्याग्रहात गफार खान याच्या अटकेनंतर खिद्मतगारांनी पेशावरमधील किस्सा ख्वानी बाजार येथे मिरवणूक काढली. • ब्रिटीश प्रशासनाने गोळीबार करण्याचे आदेश दिले आणि 200 ते 250 लोक जागेवर मरण पावले, परंतु कोणताही प्रतिकार झाला नाही. • अब्दुल गफ्फार खान यांच्या बद्दल: • त्यांचा जन्म 6 फेब्रुवारी 1890 रोजी पाकिस्तानच्या खैबर पख्तूनवा मधील चरसद्दा येथे झाला होता. • खान अब्दुल गफ्फर खान यांना "सरहद गांधी", "बच्चा खान" आणि "बादशाह खान" म्हणून देखील ओळखले जात असे. • अब्दुल गफ्फार खान हे एक महात्मा गांधींसारखे अहिंसक चळवळीसाठी परिचित असलेले एक राजकीय आणि आध्यात्मिक नेते होते. • इतिहासात नेहमीच 'सैनिक' म्हणून चित्रित केलेल्या बाहेरील भागात राहणार्‍या पठाणांना त्यांनी अहिंसेचा मार्ग दाखविला. • या महान नेत्याने मुस्लिम लीगच्या देशाच्या फाळणीच्या मागणीला नेहमीच विरोध केला. • फाळणीनंतर त्यांनी पाकिस्तानमध्येच राहण्याचा निर्णय घेतला आणि पाकिस्तानमध्ये 'पख्तूनिस्तान ' नावाच्या स्वायत्त प्रशासकीय घटकाची मागणी करत राहिले. • 20 जानेवारी, 1988 रोजी पाकिस्तानच्या पेशावरमध्ये त्यांचे निधन झाले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('भारत छोडो') आणि पर्याय 1 ('लाल शर्ट') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1930 = लाल शर्ट'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1930 च्या संदर्भात 'लाल शर्ट' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('भारत छोडो'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल शर्ट' हे ठरते. • पर्याय 3 ('खिलाफत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल शर्ट' हे ठरते. • पर्याय 4 ('वरीलपैकी काहीही नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल शर्ट' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('लाल शर्ट') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 04

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):