योग्य उत्तर - महसुलाचा नियमित प्रवाह सुनिश्चित करणे
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• स्थिर आणि अंदाजे उत्पन्न सुनिश्चित करणे हे याचे प्राथमिक उद्दिष्ट होते.
• भाडे संकलित करण्यासाठी आणि कंपनीला निश्चित महसूल देण्यासाठी रझा आणि तालुकदारांना जमीनदार म्हणून मान्यता देण्यात आली होती.
• हमीप्रत वार्षिक उत्पन्नामुळे महसूल संकलनातील अनिश्चितता कमी झाली.
• जमीनदारांद्वारे भू-सुधारणेसाठी प्रोत्साहन निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले गेले.
पूरक माहिती:
कायमधारा पद्धत
• लॉर्ड कॉर्नवॉलिस यांनी 1793 साली सादर केले होते.
• बंगाल, बिहार आणि ओरिसामध्ये लागू करण्यात आले होते.
• अनेकदा महसुलाची मागणी जास्त असायची आणि जमीनदारांमध्ये अस्वस्थता असायची.
The correct answer is - To ensure a regular flow of revenue
Explanation & Key Takeaways:
• The primary objective was to ensure a stable and predictable income.
• Recognized rajas and taluqdars as zamindars to collect rent and pay a fixed revenue to the Company.
• Guaranteed annual income reduced uncertainties in revenue collection.
• Aimed to create an incentive for land improvements by zamindars.
Related Concepts:
Permanent Settlement
• Introduced by Lord Cornwallis in 1793.
• Implemented in Bengal, Bihar, and Orissa.
• Often led to high revenue demands and distress among zamindars.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('जमीनदार प्रथा संपवणे') आणि पर्याय 2 ('महसुलाचा नियमित प्रवाह सुनिश्चित करणे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('To eliminate zamindars') with Option 2 ('To ensure a regular flow of revenue'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1793 = महसुलाचा नियमित प्रवाह सुनिश्चित करणे'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1793 च्या संदर्भात 'महसुलाचा नियमित प्रवाह सुनिश्चित करणे' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.
Mnemonic: 'Year 1793 = To ensure a regular flow of revenue'. In Modern Indian / Maharashtra History, link Year 1793 directly with 'To ensure a regular flow of revenue'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('कृषी उत्पादन वाढवणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महसुलाचा नियमित प्रवाह सुनिश्चित करणे' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('जमीनदार प्रथा संपवणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महसुलाचा नियमित प्रवाह सुनिश्चित करणे' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('नवीन पिकांची ओळख करून देणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महसुलाचा नियमित प्रवाह सुनिश्चित करणे' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('महसुलाचा नियमित प्रवाह सुनिश्चित करणे') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('To increase agricultural production'): Incorrect. As per official verified records, 'To ensure a regular flow of revenue' is the valid fact.
• Option 3 ('To eliminate zamindars'): Incorrect. As per official verified records, 'To ensure a regular flow of revenue' is the valid fact.
• Option 4 ('To introduce new crops'): Incorrect. As per official verified records, 'To ensure a regular flow of revenue' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('To ensure a regular flow of revenue').