MPSC Test Logo mpsctest.in
History Rise of Indian Nationalism FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

अलिगढ आंदोलनाचा मुख्य उद्देश काय होता?

What was the primary aim of the Aligarh Movement?

पर्याय (Options):
A

पारंपारिक इस्लामिक शिक्षणाच्या पुनरुज्जीवनाला प्रोत्साहन देणे

B

भारतात ईश्वरशासित इस्लामिक राज्य स्थापन करणे

C

भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

ब्रिटिशांविरुद्ध हिंदू-मुस्लिम ऐक्याला प्रोत्साहन देणे

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे हे योग्य उत्तर आहे स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • अलीगढ चळवळ • सर सय्यद अहमद खान यांनी सुरू केलेल्या अलिगढ चळवळीने ब्रिटिश भारतातील मुस्लिमांच्या शिक्षण पद्धतीत सुधारणा करण्यावर लक्ष केंद्रित केले आणि पाश्चात्य शैलीतील वैज्ञानिक शिक्षणाचा अवलंब करण्यावर लक्षणीय भर दिला. • ब्रिटीश प्रशासनात मुस्लिमांचा सामाजिक-आर्थिक सुधार आणि प्रभावी सहभाग आधुनिक शिक्षणाचा स्वीकार करूनच साध्य होऊ शकतो या कल्पनेचे खान जोरदार समर्थक होते. • या चळवळीचा एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे मुहम्मडन अँग्लो-ओरिएंटल कॉलेजची स्थापना, जी ब्रिटिश शैक्षणिक संस्थांवर जवळून तयार केलेले वैज्ञानिक, सांस्कृतिक आणि साहित्यिक शिक्षणाचे दिवाण बनले. • सर सय्यद अहमद खान, मौलवी समिउल्ला खान, जॉर्ज फरकुहार इरविंग ग्रॅहम, जकाउल्ला देहलवी, नझीर अहमद देहलवी, मौलवी सय्यद जैनुल अबीदीन आणि इतर अनेक महत्त्वाच्या व्यक्ती या चळवळीत सामील होत्या. • त्यांच्या पुरोगामी विचारांचा प्रसार त्यांच्या ‘तहदीब-उल-अखलाक’ या मासिकातून झाला. • सध्याच्या सामाजिक-राजकीय चौकटीत शैक्षणिक सुधारणा आणि मुस्लिम समाजाची उन्नती ही त्याची प्राथमिक चिंता होती. • शैक्षणिक सुधारणांचा वकिली करून आणि अंमलबजावणी करून, अलीगढ चळवळीने ब्रिटिश भारतातील मुस्लिम समाजाच्या परिवर्तनामध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली, त्यांच्या प्रगत सामाजिक-आर्थिक एकात्मतेसाठी आणि नागरी सेवांमध्ये सहभागासाठी मैदान तयार केले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('ब्रिटिशांविरुद्ध हिंदू-मुस्लिम ऐक्याला प्रोत्साहन देणे') आणि पर्याय 3 ('भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'कालानुक्रम = भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात कालानुक्रम च्या संदर्भात 'भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पारंपारिक इस्लामिक शिक्षणाच्या पुनरुज्जीवनाला प्रोत्साहन देणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे' हे ठरते. • पर्याय 2 ('भारतात ईश्वरशासित इस्लामिक राज्य स्थापन करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे' हे ठरते. • पर्याय 4 ('ब्रिटिशांविरुद्ध हिंदू-मुस्लिम ऐक्याला प्रोत्साहन देणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('भारतातील मुस्लिमांमध्ये पाश्चात्य पद्धतीच्या वैज्ञानिक शिक्षणाचा प्रसार करणे') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):