सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
कर्कवृत्त:
• कर्क उष्ण कटिबंध ही एक काल्पनिक रेषा आहे जी 23.50º च्या कोनात असते.
• हे विषुववृत्ताच्या उत्तरेला आहे , जे भारताच्या मध्यातून जाते.
• 17 देश आहेत (तैवानसह) ज्यामधून कर्करोगाचा उष्ण कटिबंध जातो.
• उत्तर अमेरिका बहामास (द्वीपसमूह), मेक्सिको आफ्रिका इजिप्त, लिबिया, नायजर, अल्जेरिया, माली, पश्चिम सहारा, मॉरिटानिया आशिया तैवान, चीन, म्यानमार, बांगलादेश, भारत, ओमान, संयुक्त अरब अमिराती, सौदी अरेबिया.
• जलस्रोत: हिंद महासागर, अटलांटिक महासागर, पॅसिफिक महासागर, तैवान सामुद्रधुनी, लाल समुद्र, मेक्सिकोचे आखात.
महत्त्वाची टीप:
कर्कवृत्त आणि भारत:
कर्कवृत्त भारतातील आठ राज्यांमधून जाते:
• गुजरात (जसदन)
• राजस्थान (कालिंजर)
• मध्य प्रदेश (शाजापूर)
• छत्तीसगड (सोनहाट)
• झारखंड (लोहारदगा)
• पश्चिम बंगाल (कृष्णनगर)
• त्रिपुरा (उदयपूर)
• मिझोराम (चंफाई)
• कर्कवृत्त दोनदा माही नदी ओलांडते, प्रथम मध्य प्रदेशात जिथून ते राजस्थानकडे वाहते आणि गुजरातमध्ये प्रवेश करते जिथे ते दुसऱ्यांदा कापते.
• भारतातील कर्करोगाच्या उष्ण कटिबंधातील सर्वात जवळचे शहर त्रिपुरातील उदयपूर शहर आहे.
अशाप्रकारे, कर्कवृत्त छत्तीसगड, गुजरात, झारखंडमधून जाते
Explanation & Key Takeaways:
Tropic of cancer:
• Tropic of Cancer is an imaginary line that is at an angle of 23.50º.
• It is North of the Equator, which passes through the middle of India.
• There are 17 countries (Including Taiwan) through which the tropic of cancer passes.
• North America Bahamas (Archipelago), Mexico Africa Egypt, Libya, Niger, Algeria, Mali, Western Sahara, Mauritania Asia Taiwan, China, Myanmar, Bangladesh, India, Oman, United Arab Emirates, Saudi Arabia.
• Water Bodies: Indian Ocean, Atlantic Ocean, Pacific Ocean, Taiwan Strait, Red Sea, Gulf of Mexico.
Important Notes:
Tropic of Cancer and India:
The Tropic of Cancer passes through eight states in India:
• Gujarat (Jasdan)
• Rajasthan (Kalinjarh)
• Madhya Pradesh (Shajapur)
• Chhattisgarh (Sonhat)
• Jharkhand (Lohardaga)
• West Bengal (Krishnanagar)
• Tripura (Udaipur)
• Mizoram (Champhai)
• Tropic of Cancer crosses Mahi River twice, first in Madhya Pradesh from where it flows towards Rajasthan and enters Gujarat where it cuts for the second time.
• The city nearest to the tropic of cancer in India is Udaipur city in Tripura.
Thus, the tropic of Cancer passes through Chhattisgarh, Gujarat, Jharkhand
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता
Solution Diagram
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('उत्तर प्रदेश, छत्तीसगड, झारखंड') आणि पर्याय 2 ('छत्तीसगड, गुजरात, झारखंड') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Uttar Pradesh, Chattisgarh, Jharkhand') with Option 2 ('Chhattisgarh, Gujarat, Jharkhand'). Distinguish the exact context before marking.
नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'छत्तीसगड, गुजरात, झारखंड'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Physical Geographyसाठी 'छत्तीसगड, गुजरात, झारखंड' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.
Map Trick: Landmark & Location — 'Chhattisgarh, Gujarat, Jharkhand'. Anchor Physical Geography directly to 'Chhattisgarh, Gujarat, Jharkhand'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('उत्तर प्रदेश, छत्तीसगड, ओडिशा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'छत्तीसगड, गुजरात, झारखंड' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('उत्तर प्रदेश, छत्तीसगड, झारखंड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'छत्तीसगड, गुजरात, झारखंड' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('ओडिशा, आंध्र प्रदेश, झारखंड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'छत्तीसगड, गुजरात, झारखंड' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('छत्तीसगड, गुजरात, झारखंड') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Uttar Pradesh, Chattisgarh, Odisha'): Incorrect. As per official verified records, 'Chhattisgarh, Gujarat, Jharkhand' is the valid fact.
• Option 3 ('Uttar Pradesh, Chattisgarh, Jharkhand'): Incorrect. As per official verified records, 'Chhattisgarh, Gujarat, Jharkhand' is the valid fact.
• Option 4 ('Odisha, Andhra Pradesh, Jharkhand'): Incorrect. As per official verified records, 'Chhattisgarh, Gujarat, Jharkhand' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Chhattisgarh, Gujarat, Jharkhand').