MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography (भूगोल) Mountain Passes and Mountain Ranges
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

श्रीनगर–लेह राष्ट्रीय महामार्गावरील काश्मीर खोरे आणि लडाख यांना जोडणारी झोजी ला खिंड प्रामुख्याने कोणत्या पर्वतरांगेत स्थित आहे?

Which mountain range is conventionally associated with Zoji La, the strategic pass on the Srinagar–Leh highway connecting the Kashmir Valley with Ladakh?

पर्याय (Options):
A

झास्कर पर्वतरांग

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

लडाख पर्वतरांग

C

पूर्व काराकोरम पर्वतरांग

D

धौलाधर पर्वतरांग

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
१. प्राकृतिक स्थान व भूरूपे: झोजी ला ही हिमालयाच्या पश्चिम भागातील महत्त्वाची उंच पर्वतीय खिंड असून, स्पर्धा परीक्षांतील प्रचलित भौगोलिक वर्गीकरणानुसार ती झास्कर पर्वतरांगेत समाविष्ट केली जाते. ही खिंड जम्मू-काश्मीरमधील काश्मीर खोऱ्याच्या पूर्वेकडील भागाला लडाखमधील द्रास–कारगिल परिसराशी जोडते. तिची उंची साधारण ३,५०० मीटरपेक्षा अधिक आहे. २. नदीप्रणाली व दळणवळण: श्रीनगर–सोनमर्ग–झोजी ला–द्रास–कारगिल–लेह हा महत्त्वाचा रस्तामार्ग या खिंडीतून जातो. हिवाळ्यात मोठ्या प्रमाणात हिमवृष्टी होत असल्यामुळे वाहतूक अनेकदा बंद होते. झोजी ला खिंड सिंधू नदीने निर्माण केली आहे, हा दावा विश्वसनीय भौगोलिक आधाराविना असल्याने स्वीकारू नये. ३. आर्थिक व सामरिक महत्त्व: ही खिंड काश्मीर आणि लडाख यांच्यातील दळणवळण, जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा आणि संरक्षण दलांच्या हालचालींसाठी महत्त्वाची आहे. येथे २०११ च्या जनगणनेतील आकडेवारी किंवा मृदा प्रकारांचा थेट संबंध नसल्याने ते या प्रश्नाच्या उत्तरासाठी आवश्यक नाहीत. संदर्भ: भारत सरकारच्या संरक्षण मंत्रालयाची २५ मार्च २०२२ ची झोजी ला खिंडीसंबंधी प्रसिद्धीपत्रक नोंद आणि भारतीय हिमालयातील खिंडींचे भौगोलिक संदर्भ.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

झोजी ला आणि खारदुंग ला यांची गल्लत करू नका. झोजी ला ही श्रीनगर–लेह मार्गावरील खिंड असून प्रचलित परीक्षाभिमुख वर्गीकरणात झास्कर पर्वतरांगेत दिली जाते; खारदुंग ला ही लडाख पर्वतरांगेतील प्रसिद्ध खिंड आहे. काही सरकारी संदर्भ झोजी ला खिंडीचा उल्लेख व्यापक महान हिमालयीन प्रदेशात करतात; प्रश्नातील पर्यायांनुसार अपेक्षित उत्तर झास्कर पर्वतरांग हेच आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

लक्षात ठेवण्याची युक्ती: 'श्रीनगर–लेह, झोजी ला; लेह–नुब्रा, खारदुंग ला.' झोजी ला = झास्कर पर्वतरांग; खारदुंग ला आणि चांग ला = लडाख पर्वतरांग. दिशा लक्षात ठेवा: काश्मीर खोरे पश्चिमेस आणि द्रास–लडाख पूर्वेस.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

पर्याय २: लडाख पर्वतरांग ही झास्कर पर्वतरांगेच्या उत्तरेस असून, खारदुंग ला आणि चांग ला या खिंडी या पर्वतरांगेशी संबंधित आहेत. पर्याय ३: पूर्व काराकोरम प्रदेशात काराकोरम आणि सासेर ला यांसारख्या खिंडींचा संदर्भ येतो; तो झोजी ला खिंडीच्या प्रचलित वर्गीकरणाशी जुळत नाही. पर्याय ४: धौलाधर पर्वतरांग हिमाचल प्रदेशातील कांग्रा आणि धर्मशाला परिसराशी संबंधित आहे; ती झोजी ला खिंडीचे स्थन नाही. त्यामुळे योग्य उत्तर पर्याय १ आहे.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Geography (भूगोल) MPSC सराव प्रश्न

समुद्राच्या खाऱ्या पाण्यातील विरघळलेले क्षार दूर करून ते गोडे पाणी मिळवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धतींपैकी कोणती पद्धत आहे?

Geography (भूगोल) MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते धरण कृष्णा नदीच्या मुख्य प्रवाहावर बांधलेले आहे?

Geography (भूगोल) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय द्वीपकल्पीय पठाराच्या दक्षिण भागात पश्चिम घाट आणि पूर्व घाट या दोन पर्वतश्रेणींचा संगम कोणत्या टेकड्यांच्या प्रदेशात होतो?

Geography (भूगोल) MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या २०११ च्या जनगणनेतील जिल्हानिहाय लोकसंख्या घनतेच्या आकडेवारीनुसार, महाराष्ट्रातील सर्वाधिक लोकसंख्या घनता असलेल्या पहिल्या पाच जिल्ह्यांचा उतरता क्रम कोणता आहे?

Geography (भूगोल) MPSC सराव प्रश्न

जगातील देशांच्या बॉक्साइटच्या साठ्यांची तुलना करता सर्वाधिक ज्ञात साठे कोणत्या देशात आढळतात?