सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर बिहार आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• 2011 च्या जनगणनेनुसार सर्वात कमी साक्षरता दर बिहार राज्याचा (73.7%) आहे.
• 2011 च्या जनगणनेनुसार सर्वाधिक साक्षरता दर केरळ (93.9%) आणि मिझोराम राज्याचा (91.6%) आहे.
+------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| 2011 जनगणना | राज्याचे साक्षरता दार |
+------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| सर्वोच्च पुरुष साक्षरता दर | लक्षद्विप (96.1%), केरळ (96.0%), मिझोराम (93.7%) |
| सर्वोच्च महिला साक्षरता दर | केरळ (92.0%), मिझोराम (89.4%) |
| किमान साक्षरता दर | बिहार (63.8%), अरुणाचल प्रदेश (67%). राजस्थान (67.1%), झारखंड |
| सर्वात कमी पुरुष साक्षरता दर | बिहार (73.4%), अरुणाचल प्रदेश (73.7%), आंध्र प्रदेश (75.6%) |
+------------------------------+---------------------------------------------------------------+
पूरक माहिती:
• भारतातील पहिली जनगणना 'लॉर्ड मेयो'च्या काळात झाली.
• 2011 च्या जनगणनेचे जनगणना आयुक्त सी. चंद्रमौली होते.
• लक्षद्वीप हा लोकसंख्येच्या दृष्टीने भारतातील सर्वात लहान केंद्रशासित प्रदेश आहे.
• 2011 च्या जनगणनेनुसार, भारताची लोकसंख्या 121.10 दशलक्ष आहे.
The correct answer is Bihar.
Explanation & Key Takeaways:
• The lowest literacy rate according to the 2011 census is Bihar(73.7%).
• The highest literacy rate according to the 2011 census is Kerala (93.9%) and Mizoram (91.6%)
+----------------------------------+----------------------------------------------------------------------+
| 2011 census | States Literacy Rate |
+----------------------------------+----------------------------------------------------------------------+
| The highest Male literacy rate | Lakshadweep (96.1%), Kerala (96.0%), Mizoram (93.7%) |
| The highest Female literacy rate | Kerala (92.0%), Mizoram (89.4%) |
| The minimum literacy rate | Bihar (61.8%), Arunachal Pradesh (67%). Rajasthan (67.1%), Jharkhand |
| The lowest male literacy rate | Bihar (73.4%), Arunachal Pradesh (73.7%), Andhra Pradesh (75.6%) |
+----------------------------------+----------------------------------------------------------------------+
Related Concepts:
• The first census in India took place during the reign of 'Lord Mayo'.
• The Census Commissioner of the 2011 Census was C. Chandramouli.
• Lakshadweep is India's smallest union territory in terms of population.
• According to the 2011 census, India's population is 1210.10 million.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('आंध्र प्रदेश') आणि पर्याय 3 ('बिहार') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('Andhra Pradesh') with Option 3 ('Bihar'). Distinguish the exact context before marking.
नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'बिहार'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Indian Economic and Human Geographyसाठी 'बिहार' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.
Map Trick: Landmark & Location — 'Bihar'. Anchor Indian Economic and Human Geography directly to 'Bihar'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('उत्तर प्रदेश'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बिहार' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('राजस्थान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बिहार' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('आंध्र प्रदेश'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बिहार' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('बिहार') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('P.'): Incorrect. As per official verified records, 'Bihar' is the valid fact.
• Option 2 ('Rajasthan'): Incorrect. As per official verified records, 'Bihar' is the valid fact.
• Option 4 ('Andhra Pradesh'): Incorrect. As per official verified records, 'Bihar' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('Bihar').