MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Indian Economic and Human Geography FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताच्या 2011 च्या जनगणनेचे अधिकृत ब्रीदवाक्य ________ होते.

The official motto of the 2011 Census of India was ________.

पर्याय (Options):
A

आपले राष्ट्र, आपली ताकद

B

आपली जनगणना, आपले भविष्य

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

प्रत्येक नागरिक महत्त्वाचा आहे

D

आपला डेटा, आपली प्रगती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर आहे आपली जनगणना, आपले भविष्य. मुख्य मुद्दे • भारताच्या 2011 च्या जनगणनेचे अधिकृत ब्रीदवाक्य “आपली जनगणना, आपले भविष्य” हे होते. • 2011 ची जनगणना ही भारतात झालेली 15 वी जनगणना होती, जी 1872 पासूनची परंपरा पुढे घेऊन गेली. • देशभरातील धोरणनिर्मिती आणि संसाधन वाटपात मदत करण्यासाठी तपशीलवार लोकसंख्याशास्त्रीय, सामाजिक आणि आर्थिक डेटा गोळा करणे हे त्याचे उद्दिष्ट होते. • या जनगणनेत 1.2 अब्जाहून अधिक लोकसंख्या समाविष्ट होती आणि ती दोन टप्प्यांत घेण्यात आली: घर यादी आणि लोकसंख्या गणना. • या ब्रीदवाक्याने भारताच्या भविष्याला आकार देण्यासाठी जनगणनेचे महत्त्व अधोरेखित केले, कारण ती प्रभावीपणे विकास आणि प्रशासनाचे नियोजन करण्यासाठी अचूक डेटा प्रदान करते. • भारताचे जनगणना कार्य गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त कार्यालयाद्वारे केले जाते. अतिरिक्त माहिती • भारतातील जनगणनेच्या इतिहासातील महत्त्वाचे टप्पे • पूर्व-1872: सुरुवातीच्या प्रयत्नांमध्ये जेम्स प्रिन्सेप आणि हेन्री वॉल्टर यांनी अलाहाबाद (1824) आणि ढाका (1830) मध्ये शहर-विशिष्ट गणना केली. • पहिली गैर-समकालिक जनगणना (1872): 1867 ते 1872 दरम्यान हाती घेण्यात आलेली, ब्रिटिश भारतातील लोकसंख्येची माहिती गोळा करण्याचा हा पहिला प्रयत्न होता. • पहिली समकालिक जनगणना (1881): डब्ल्यू.सी. प्लोडेन यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू झालेली, याने नियमित दशवार्षिक चक्र स्थापित केले आणि संपूर्ण उपखंडाचा समावेश केला. • 1921 "महान विभाजनाचे वर्ष": ही एकमेव जनगणना होती जिथे 1918 च्या इन्फ्लूएंझा साथीच्या रोगामुळे भारताच्या लोकसंख्येत घट (0.31%) झाली. • स्वातंत्र्योत्तर (1951-आजपर्यंत): 1951 ची जनगणना स्वतंत्र भारताची पहिली जनगणना होती, जी 1948 च्या जनगणना कायद्यानुसार घेण्यात आली. • डिजिटल परिवर्तन (2021-2027): 2021 पासून विलंब झालेली 16 वी जनगणना, पहिली डिजिटल जनगणना म्हणून नियोजित आहे, ज्याची गणना 2026/2027 मध्ये सुरू होण्याची अपेक्षा आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('प्रत्येक नागरिक महत्त्वाचा आहे') आणि पर्याय 2 ('आपली जनगणना, आपले भविष्य') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'आपली जनगणना, आपले भविष्य'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Indian Economic and Human Geographyसाठी 'आपली जनगणना, आपले भविष्य' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('आपले राष्ट्र, आपली ताकद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आपली जनगणना, आपले भविष्य' हे ठरते. • पर्याय 3 ('प्रत्येक नागरिक महत्त्वाचा आहे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आपली जनगणना, आपले भविष्य' हे ठरते. • पर्याय 4 ('आपला डेटा, आपली प्रगती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आपली जनगणना, आपले भविष्य' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('आपली जनगणना, आपले भविष्य') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):