MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Indian Economic and Human Geography FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जनगणना 2011 नुसार, खालीलपैकी कोणत्या भारतातील तीन कमीत कमी बोलल्या जाणाऱ्या अनुसूचित भाषा आहेत?

According to Census 2011, which of the following are the three least-spoken Scheduled Languages in India?

पर्याय (Options):
A

संस्कृत, बोडो, मणिपुरी

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

संस्कृत, हिंदी, बंगाली

C

बोडो, तमिळ, तेलुगू

D

मणिपुरी, मराठी, गुजराती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर संस्कृत, बोडो, मणिपुरी आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • जनगणना 2011 हा भारत सरकारने गोळा केलेला सर्वात अलीकडील अधिकृत लोकसंख्या डेटा आहे. • जनगणना 2011 नुसार, संस्कृत, बोडो आणि मणिपुरी या भारतातील तीन कमीत कमी बोलल्या जाणाऱ्या अनुसूचित भाषांपैकी आहेत. • संस्कृत, ही एक प्राचीन भारतीय भाषा असून, आज मूळ भाषा म्हणून क्वचितच बोलली जाते, तिचा वापर प्रामुख्याने धार्मिक, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक संदर्भांपुरता मर्यादित आहे. • बोडो ही भाषा प्रामुख्याने बोडो वांशिक गटाद्वारे बोलली जाते, मुख्यतः ईशान्येकडील आसाम राज्यात आणि आसपासच्या भागात. अनुसूचित भाषा असूनही, तिचा भाषिक आधार प्रमुख भारतीय भाषांच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. • मणिपुरी, ज्याला मेईतेई असेही म्हणतात, ही ईशान्येकडील मणिपूर राज्यात बोलली जाते. मणिपूरची अधिकृत भाषा असली तरी, तिची भाषिक लोकसंख्या देशभरात तुलनेने कमी आहे. • भारतीय संविधानाच्या आठव्या परिशिष्टात या भाषांचा समावेश त्यांच्या मर्यादित भाषिक आधारावरही त्यांचे सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक महत्त्व अधोरेखित करतो. • या भाषांचे संवर्धन आणि जतन करणे हे भारताच्या भाषिक विविधतेचे संरक्षण करण्यासाठी भारत सरकारने उचललेले महत्त्वाचे पाऊल आहे. पूरक माहिती: • संस्कृत, हिंदी, बंगाली • हिंदी आणि बंगाली या भारतातील सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या भाषांपैकी आहेत. हिंदी ही भारताची अधिकृत भाषा आहे आणि बंगाली मुख्यतः पश्चिम बंगाल आणि आसपासच्या भागात बोलली जाते. • या भाषांचा भाषिक आधार मोठा आहे, ज्यामुळे त्या संस्कृतच्या तुलनेत भारतातील सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या भाषांपैकी आहेत. • बोडो, तमिळ, तेलुगू • तमिळ आणि तेलुगू या प्रमुख द्रविडीयन भाषा आहेत, ज्या अनुक्रमे दक्षिण भारतातील तमिळनाडू आणि आंध्र प्रदेश/तेलंगणा राज्यांमध्ये प्रामुख्याने बोलल्या जातात. • दोन्ही भाषांचा भाषिक आधार मोठा आहे आणि त्यांच्या संबंधित प्रदेशात सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या आहेत, बोडोच्या विपरीत, ज्याला तुलनेने कमी भाषिक आहेत. • मणिपुरी, मराठी, गुजराती • मराठी ही महाराष्ट्र आणि आसपासच्या प्रदेशात बोलली जाते, तर गुजराती ही गुजरातमध्ये बोलली जाते. दोन्ही भाषांचा भाषिक आधार मोठा आहे आणि त्या अधिकृत आणि सांस्कृतिक संदर्भांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जातात. • दुसरीकडे, मणिपुरीची भाषिक लोकसंख्या कमी आहे आणि ती प्रामुख्याने मणिपूरमध्ये केंद्रित आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('संस्कृत, हिंदी, बंगाली') आणि पर्याय 1 ('संस्कृत, बोडो, मणिपुरी') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'संस्कृत, बोडो, मणिपुरी'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Indian Economic and Human Geographyसाठी 'संस्कृत, बोडो, मणिपुरी' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('संस्कृत, हिंदी, बंगाली'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संस्कृत, बोडो, मणिपुरी' हे ठरते. • पर्याय 3 ('बोडो, तमिळ, तेलुगू'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संस्कृत, बोडो, मणिपुरी' हे ठरते. • पर्याय 4 ('मणिपुरी, मराठी, गुजराती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संस्कृत, बोडो, मणिपुरी' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('संस्कृत, बोडो, मणिपुरी') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):