MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Indian Economic and Human Geography FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

बिहारमधील पहिले अणुऊर्जा प्रकल्प कोणत्या ठिकाणी उभारण्याचा प्रस्ताव आहे?

Bihar’s first Nuclear Power Plant is proposed to be established in which location?

पर्याय (Options):
A

रजाउली, नवाडा

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

बरौनी, बेगुसराई

C

कहलगाव, भागलपूर

D

पिरपेंटी, भागलपूर

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर रजाउली, नवाडा आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • बिहारमधील पहिले अणुऊर्जा प्रकल्प नवाडा जिल्ह्यातील रजाउली येथे उभारण्याचा प्रस्ताव आहे. राज्यामध्ये ऊर्जा उत्पादन वाढवण्यासाठी हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. • रजाउली येथील अणुऊर्जा प्रकल्प बिहारच्या वाढत्या ऊर्जेच्या गरजा पूर्ण करेल, ज्यामुळे राज्याच्या आर्थिक आणि औद्योगिक विकासाला हातभार लागेल अशी अपेक्षा आहे. • रजाउली येथील जागेची निवड जमिनीची उपयुक्तता, पाण्याच्या स्त्रोतांची उपलब्धता आणि कमीत कमी पर्यावरणीय परिणाम यासारख्या घटकांवर आधारित होती. • अणुऊर्जा एक स्वच्छ आणि शाश्वत ऊर्जा स्त्रोत मानली जाते. हा प्रकल्प कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याच्या आणि भारताच्या नवीकरणीय ऊर्जा पोर्टफोलिओचा विस्तार करण्याच्या भारताच्या वचनबद्धतेशी जुळलेला आहे. • प्रस्तावित अणुऊर्जा प्रकल्प भारत सरकार आणि अणुऊर्जा विभाग यांचा संयुक्त उपक्रम आहे, जे कमी सेवा असलेल्या प्रदेशांमध्ये ऊर्जा पायाभूत सुविधा वाढवण्यासाठी केंद्र सरकारच्या प्रयत्नांचे प्रदर्शन करते. पूरक माहिती: • बिहारमधील ऊर्जेची मागणी: • बिहार परंपरेने वीज पुरवठ्यासाठी शेजारच्या राज्यांवर अवलंबून आहे आणि अणुऊर्जा प्रकल्प स्थापन केल्याने त्याची ऊर्जा स्वावलंबन लक्षणीयरीत्या वाढेल. • औद्योगिकीकरण, शहरीकरण आणि ग्रामीण विद्युतीकरणामुळे राज्याची ऊर्जेची मागणी वाढत आहे. • भारतातील अणुऊर्जा: • भारत हा ऊर्जा सुरक्षा धोरणाचा भाग म्हणून वीज निर्मितीसाठी अणुऊर्जेचा सक्रियपणे वापर करणाऱ्या काही देशांपैकी एक आहे. • देशात न्यूक्लियर पॉवर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड (NPCIL) च्या व्यवस्थापनाखाली अणुऊर्जा प्रकल्प कार्यरत आहेत. • भारत जागतिक स्तरावर अणुऊर्जेच्या शीर्ष उत्पादकांपैकी एक आहे आणि तामिळनाडू, महाराष्ट्र, गुजरात आणि राजस्थान यांसारख्या राज्यांमध्ये त्याचे प्रकल्प आहेत. • अणुऊर्जेचे फायदे: • अणुऊर्जा प्रकल्प कमीत कमी हरितगृह वायू उत्सर्जन करून वीज निर्माण करतात, ज्यामुळे हवामान बदलाला सामोरे जाण्यास मदत होते. • अणुऊर्जा प्रकल्पांचे ऊर्जा उत्पादन अत्यंत कार्यक्षम असते, एकच प्रकल्प लाखो घरांना वीज पुरवू शकतो. • अणुऊर्जा स्थिर पुरवठा सुनिश्चित करते आणि जीवाश्म इंधनावरील अवलंबित्व कमी करते, जे बाजारातील चढउतारांच्या अधीन आहेत. • पर्यावरण आणि सुरक्षितता विचार: • भारतातील सर्व अणुऊर्जा प्रकल्प रेडिएशन गळती आणि अपघात टाळण्यासाठी अत्याधुनिक सुरक्षा उपायांनी डिझाइन केलेले आहेत. • कमीत कमी पर्यावरणीय नुकसान सुनिश्चित करण्यासाठी अणुऊर्जा प्रकल्पांच्या बांधकामापूर्वी कठोर पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन केले जातात. महत्त्वाची टीप: • भारताचा अणुऊर्जा कार्यक्रम: • भारताचा अणुऊर्जा कार्यक्रम तीन-टप्प्यांच्या योजनेचे पालन करतो: दाबयुक्त जड पाणी रिॲक्टर्स (PHWRs), फास्ट ब्रीडर रिॲक्टर्स (FBRs), आणि थोरियम साठ्यांचा वापर. • अणुऊर्जा विभाग भारताच्या अणुसंशोधन आणि विकास उपक्रमांवर देखरेख करतो. • जागतिक संदर्भ: • फ्रान्स, अमेरिका आणि रशिया यांसारखे देश अणुऊर्जा उत्पादनात जागतिक नेते आहेत. • भारत अणुसुरक्षितता आणि तंत्रज्ञानातील प्रगतीसाठी आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सी (IAEA) सारख्या आंतरराष्ट्रीय संस्थांशी सहयोग करतो.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('बरौनी, बेगुसराई') आणि पर्याय 1 ('रजाउली, नवाडा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'रजाउली, नवाडा'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Indian Economic and Human Geographyसाठी 'रजाउली, नवाडा' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('बरौनी, बेगुसराई'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रजाउली, नवाडा' हे ठरते. • पर्याय 3 ('कहलगाव, भागलपूर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रजाउली, नवाडा' हे ठरते. • पर्याय 4 ('पिरपेंटी, भागलपूर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रजाउली, नवाडा' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('रजाउली, नवाडा') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):