१. आर्थिक संकल्पना व व्याख्या: घाऊक किंमत निर्देशांक (WPI) हा घाऊक स्तरावर विक्री होणाऱ्या वस्तूंच्या किंमतींमधील कालानुसार बदल मोजतो. भारतात हा निर्देशांक वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाच्या उद्योग संवर्धन व अंतर्गत व्यापार विभागांतर्गत (DPIIT) कार्यरत आर्थिक सल्लागार कार्यालय (OEA) संकलित करून प्रकाशित करते. WPI मध्ये सेवांचा सामान्यतः समावेश होत नाही. २. समित्या व आधारभूत वर्ष: WPI च्या आधारभूत वर्षाच्या सुधारणेसाठी रamesh Chand यांच्या अध्यक्षतेखाली कार्यगट स्थापन करण्यात आला होता. जून २०२६ मध्ये WPI चे आधारभूत वर्ष २०११-१२ वरून २०२२-२३ करण्यात आले. नवीन मालिकेचे प्रकाशन १५ जून २०२६ रोजी करण्यात आले. त्यामुळे ऑक्टोबर २०२६ च्या संदर्भात २०२२-२३ हे अद्ययावत आधारभूत वर्ष आहे. ३. आर्थिक धोरण व अधिकृत आकडेवारी: WPI चा उपयोग घाऊक स्तरावरील महागाईचा कल समजण्यासाठी तसेच काही क्षेत्रांतील नाममात्र मूल्यांचे वास्तव मूल्यांत रूपांतर करण्यासाठी केला जातो. ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) हा घरगुती ग्राहकांच्या वस्तू व सेवांच्या किंमतींतील बदल मोजतो. WPI आणि CPI यांची व्याप्ती व मापनाचा स्तर वेगळा आहे.
1. Economic concept and definition: The Wholesale Price Index (WPI) measures changes over time in the prices of commodities sold at the wholesale level. In India, it is compiled and published by the Office of Economic Adviser (OEA), under the Department for Promotion of Industry and Internal Trade (DPIIT), Ministry of Commerce and Industry. Services are generally excluded from the WPI basket. 2. Committees and base year: A working group chaired by Ramesh Chand was constituted to review the WPI base year. In June 2026, the base year was revised from 2011-12 to 2022-23. The revised WPI series was released on 15 June 2026. Therefore, as of October 2026, 2022-23 is the updated base year. 3. Economic policy and official statistics: WPI helps assess wholesale-level inflation and is used to deflate nominal values in certain sectors. The Consumer Price Index (CPI) measures price changes in goods and services consumed by households. The two indices differ in their coverage and measurement level.
WPI आणि CPI यांची गल्लत करू नका. WPI घाऊक स्तरावरील वस्तूंच्या किंमतींचे मापन करतो, तर CPI ग्राहकांच्या पातळीवरील वस्तू व सेवांच्या किंमतींचे मापन करतो. तसेच, आधारभूत वर्ष आणि निर्देशांक प्रकाशित करणारी संस्था हे स्वतंत्र तथ्य आहेत. जुन्या प्रश्नसंचांमध्ये WPI चे आधारभूत वर्ष २०११-१२ दिलेले असू शकते; अद्ययावत संदर्भात २०२२-२३ वापरा.
Do not confuse WPI with CPI. WPI tracks commodity prices at the wholesale level, whereas CPI tracks prices of goods and services consumed by households. The base year and publishing authority are separate facts. Older study materials may list 2011-12 as the WPI base year; the updated series uses 2022-23.
WPI → OEA → DPIIT → वाणिज्य व उद्योग मंत्रालय. आधारभूत वर्ष लक्षात ठेवा: जुनी मालिका २०११-१२; जून २०२६ पासून नवीन मालिका २०२२-२३.
WPI → OEA → DPIIT → Ministry of Commerce and Industry. Base-year timeline: earlier series, 2011-12; revised series from June 2026, 2022-23.
पर्याय १: अर्थ मंत्रालय हे WPI प्रकाशित करणारे विशिष्ट कार्यालय नाही. पर्याय ३: केंद्रीय सांख्यिकी कार्यालय (CSO) हे WPI चे प्रकाशन करणारे कार्यालय नाही; WPI ची जबाबदारी OEA कडे आहे. पर्याय ४: ग्राहक व्यवहार विभाग ग्राहकविषयक बाबी आणि किंमतनियंत्रणाशी संबंधित कामे करतो; WPI चे संकलन व प्रकाशन त्याच्याकडे नाही. पर्याय २ योग्य आहे. आधारभूत वर्षाबाबत जुनी माहिती वापरू नका: जून २०२६ पासून नवीन WPI मालिकेचे आधारभूत वर्ष २०२२-२३ आहे.
Option 1: The Ministry of Finance is not the specific office responsible for publishing WPI. Option 3: The Central Statistics Office (CSO) is not the authority responsible for publishing WPI; that responsibility belongs to OEA. Option 4: The Department of Consumer Affairs handles consumer-related matters and price-monitoring functions, but it does not compile and publish WPI. Option 2 is correct. Do not rely on outdated base-year information: the revised WPI series released in June 2026 uses 2022-23 as its base year.
