MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy (अर्थव्यवस्था) Law of Demand (मागणीचा नियम)
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

इतर सर्व परिस्थिती स्थिर असताना, मागणीच्या नियमानुसार एखाद्या वस्तूच्या किमतीत वाढ झाल्यास त्या वस्तूची मागणीची राशी कशी बदलते?

Under the law of demand, assuming all other relevant factors remain unchanged, what happens to the quantity demanded when the price of a good rises?

पर्याय (Options):
A

मागणीची राशी कमी होते.

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

मागणीची राशी वाढते.

C

मागणीची राशी स्थिर राहते.

D

वरीलपैकी कोणताही बदल होत नाही.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
१. आर्थिक संकल्पना व व्याख्या: मागणीचा नियम (Law of Demand) सांगतो की, इतर सर्व घटक स्थिर असताना (Ceteris Paribus), वस्तूची किंमत वाढल्यास तिची मागणीची राशी कमी होते आणि किंमत कमी झाल्यास मागणीची राशी वाढते. त्यामुळे किंमत आणि मागणीची राशी यांच्यात सामान्यतः व्यस्त संबंध असतो. मागणी वक्र सामान्यतः डावीकडून उजवीकडे खाली उतरणारा असतो. महत्त्वाचा फरक असा की, स्वतःच्या किमतीतील बदलामुळे त्याच मागणी वक्रावर हालचाल होते; उत्पन्न, आवडीनिवडी किंवा संबंधित वस्तूंच्या किमतींतील बदलामुळे मागणी वक्राचे स्थान बदलू शकते. २. समित्या, शिफारशी व योजनांचे संदर्भ: हा सूक्ष्म अर्थशास्त्रातील मूलभूत नियम आहे. त्याचे स्पष्टीकरण करण्यासाठी कोणत्याही विशिष्ट समितीच्या शिफारशीची आवश्यकता नाही. अ‍ॅडम स्मिथ यांनी 1776 मध्ये प्रकाशित केलेल्या 'The Wealth of Nations' या ग्रंथाचे अर्थशास्त्राच्या विकासात महत्त्वाचे योगदान आहे; तथापि, मागणीचा नियम त्यांनीच प्रथम मांडला, असे निर्विवादपणे म्हणणे अचूक नाही. ३. अर्थसंकल्प, सर्वेक्षण व सांख्यिकी: मागणीच्या नियमासाठी विशिष्ट अर्थसंकल्पीय तरतूद किंवा आर्थिक सर्वेक्षणातील आकडा आवश्यक नाही. हा नियम किंमत व मागणीची राशी यांच्यातील सैद्धांतिक संबंध स्पष्ट करतो. सामान्य परिस्थितीत ग्राहक अधिक किमतीला कमी प्रमाणात वस्तू खरेदी करतात; मात्र प्रतिष्ठादर्शक वस्तू किंवा गिफेन वस्तूंसारख्या अपवादात्मक परिस्थितींमध्ये हा सामान्य संबंध लागू होईलच असे नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील महत्त्वाचा सापळा म्हणजे 'मागणी' आणि 'मागणीची राशी' या संकल्पनांमधील फरक. स्वतःच्या वस्तूच्या किमतीतील बदलामुळे मागणी वक्रावर हालचाल होते; इतर निर्धारकांतील बदलामुळे मागणी वक्राचे स्थान बदलते. तसेच, मागणीचा नियम हा सामान्य आर्थिक संबंध आहे; तो प्रत्येक वस्तूसाठी कोणत्याही परिस्थितीत लागू होणारा अपरिवर्तनीय नियम नाही.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

लक्षात ठेवण्याची युक्ती: 'किंमत वाढली, मागणीची राशी घटली; किंमत घटली, मागणीची राशी वाढली.' सूत्ररूपात, इतर घटक स्थिर असताना P ↑ ⇒ Qd ↓ आणि P ↓ ⇒ Qd ↑. येथे P म्हणजे किंमत आणि Qd म्हणजे मागणीची राशी.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

पर्याय १ योग्य आहे, कारण इतर घटक स्थिर असताना किंमत वाढल्यास मागणीची राशी कमी होते. पर्याय २ अयोग्य आहे, कारण तो सामान्य मागणी नियमाच्या विरुद्ध संबंध दर्शवतो. पर्याय ३ अयोग्य आहे, कारण किंमतीतील बदलामुळे मागणीच्या राशीत बदल अपेक्षित असतो. पर्याय ४ अयोग्य आहे, कारण पर्याय १ मध्ये योग्य उत्तर स्पष्टपणे दिले आहे.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतातील कृषी पिकांसाठी किमान आधारभूत किंमत (MSP) निश्चित करताना केंद्र सरकार कोणत्या आयोगाच्या शिफारशींचा विचार करते?

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

प्राचीन भारतीय आर्थिक विचारपरंपरेतील अग्रणी विचारवंत आणि 'अर्थशास्त्र' या ग्रंथाचे परंपरेने मानले जाणारे लेखक कोण आहेत?

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

ज्या चलनाच्या नाण्यातील धातूचे आंतरिक मूल्य त्याच्या दर्शनी मूल्यापेक्षा कमी असते, त्या चलनाला काय म्हणतात?

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय अर्थव्यवस्थेतील द्वितीयक क्षेत्राशी संबंधित आर्थिक क्रियाकलाप कोणता आहे?

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

मे २०२५ मध्ये BluSmart या इलेक्ट्रिक टॅक्सी सेवा कंपनीचे कामकाज थांबल्यानंतर, ग्राहकांच्या डिजिटल वॉलेटमधील निधीच्या सुरक्षिततेबाबत चिंता निर्माण झाली. या पार्श्वभूमीवर भारतीय रिझर्व्ह बँकेने कोणत्या क्षेत्रातील डिजिटल वॉलेट्सच्या नियामक व्यवस्थेचा आढावा घेण्यास सुरुवात केली?