MPSC Test Logo mpsctest.in
History Press, Education & Cultural Awakening FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

स्थानिक भाषा वृत्तपत्र कायदा कोणत्या वर्षी लागू करण्यात आला?

Vernacular press Act was enacted in which year?

पर्याय (Options):
A

1875

B

1876

C

1878

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

1877

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर 1878 हे आहे. महत्वाचे मुद्दे • 1878 चा स्थानिक भाषा वृत्तपत्र कायदा • ब्रिटिश भारताने वृत्तपत्र स्वातंत्र्यावर निर्बंध घालण्यासाठी आणि ब्रिटिश धोरणांवरील टीकेला पायबंद घालण्यासाठी, विशेषतः दुसऱ्या अँग्लो-अफगाण युद्धाच्या (1878-80) सुरुवातीपासून वाढलेल्या विरोधाला दाबण्यासाठी, स्थानिक भाषा वृत्तपत्र कायदा (1878) संमत केला. • हा कायदा तत्कालीन भारताचे व्हाइसरॉय लिटन यांनी सादर केला होता आणि 14 मार्च 1878 रोजी व्हाइसरॉयच्या परिषदेने त्याला एकमताने मंजुरी दिली. स्थानिक भाषेतील वृत्तपत्रांवर "अधिक चांगले नियंत्रण" ठेवण्यासाठी आणि "पौर्वात्य भाषांतील प्रकाशनांमधील" "राजद्रोही साहित्याला" प्रभावीपणे शिक्षा करण्यासाठी व त्यावर बंदी घालण्यासाठी स्थानिक भाषा वृत्तपत्र कायदा (VPA) संमत करण्यात आला. • परिणामी, (इंग्रजी न बोलणाऱ्या) भारतीय वृत्तपत्रांबद्दल ब्रिटिशांमध्ये तिरस्कार निर्माण झाला. अतिरिक्त माहिती • बेंगाल गॅझेट हे भारतात छापले जाणारे पहिले वृत्तपत्र होते. या प्रकाशनाचे संपादक जेम्स हिकी हे ईस्ट इंडिया कंपनीचे कट्टर विरोधक होते. परिणामी, प्रकाशन सुरू झाल्याच्या दोन वर्षांच्या आतच हे वृत्तपत्र बंद करण्यात आले. • सध्या सर्व प्रमुख भाषांमध्ये छापल्या जाणाऱ्या अनेक भारतीय वृत्तपत्रांसाठी 'बेंगाल गॅझेट'ने एक आदर्श म्हणून काम केले. या नियतकालिकांमध्ये वसाहतवादविरोधी अग्रलेख असत आणि ते ईस्ट इंडिया कंपनीच्या उद्दामपणावर टीका करत असत. • लोकशाहीचे समर्थन करण्याचा दावा करणाऱ्या शक्तीने भारतावर लादलेल्या क्रूर वसाहतवादी सत्तेबद्दल वेगाने उदयास येत असलेल्या सुशिक्षित भारतीय वर्गाला शिक्षित करण्यासाठी अशा स्तंभांचे अस्तित्व महत्त्वपूर्ण होते. • भारतातील आपले वर्चस्व कोणत्याही अडथळ्याशिवाय कायम ठेवू इच्छिणाऱ्या ईस्ट इंडिया कंपनीला यामुळे नुकसान झाले. विशेषत: 1878 मध्ये दुसरे अँग्लो-अफगाण युद्ध सुरू झाल्यावर, अमृत बाजार पत्रिका यांसारख्या वृत्तपत्रांनी भारतातील ब्रिटिशांचा जोरदार निषेध केला. • म्हणून, व्हाईसरॉय लॉर्ड लिटनने हे थांबवण्यासाठी 1878 मध्ये स्थानिक भाषा वृत्तपत्र कायदा तयार केला, ज्याद्वारे भारतातील प्रादेशिक वृत्तपत्रांमध्ये प्रकाशित होणाऱ्या राजद्रोही (sedition) बातम्यांवर नियंत्रण ठेवले जाईल. या कायद्यामुळे भारतीयांमध्ये निर्माण झालेल्या असंतोषामुळे लॉर्ड रिपनने 1881 मध्ये स्थानिक भाषा वृत्तपत्र कायदा रद्द केला. 1,253
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('1877') आणि पर्याय 3 ('1878') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1878 = 1878'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1878 च्या संदर्भात '1878' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('1875'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1878' हे ठरते. • पर्याय 2 ('1876'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1878' हे ठरते. • पर्याय 4 ('1877'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1878' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('1878') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):