MPSC Test Logo mpsctest.in
History Press, Education & Cultural Awakening FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

पुढील विधानांचा विचार करा: 1. त्यांनी सोळाव्या शतकात भारतात वसाहती स्थापन केल्या. 2. त्यांच्या दबावाखाली मुघलांनी इंग्रजांना व्यापारी हक्क देण्यास नकार दिला. 3. दमण, हुगळी आणि सालसेट येथे त्यांची वस्ती होती. वरील विधाने खालीलपैकी कोणत्या युरोपियन सत्तेशी संबंधित आहेत?

Examine the following statements carefully: 1. They established settlements in India during sixteenth century. 2. Mughals refused to grant trading rights to English under their pressure. 3. They had settlements at Daman, Hugli and Salsette The above statements are related to which of the following European powers?

पर्याय (Options):
A

पोर्तुगीज

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

डच

C

फ्रेंच

D

डेन (डॅनिश)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • 1498मध्ये पोर्तुगीज खलाशी वास्को द गामा कालिकत बंदरात पोहोचला आणि पुढच्या वर्षी पोर्तुगालला परतला. • पेड्रो अल्वारेझ कॅब्राल 1500मध्ये भारतात आला आणि वास्को द गामा याने देखील 1502मध्ये भारत दुसरी फेरी केली. • त्यांनी कालिकत, कॅनानोर आणि कोचीन येथे व्यापार केंद्रे स्थापन केली. • भारतातील पोर्तुगीजांचा पहिला गव्हर्नर फ्रान्सिस डी अल्मेडा होता. • नंतर 1509मध्ये अल्बुकर्क याला भारतातील पोर्तुगीज प्रांताचा गव्हर्नर म्हणून नेमण्यात आले. 1510 मध्ये त्याने विजापूरच्या राज्यकर्त्याकडून गोवा ताब्यात घेतला. • त्यानंतर गोवा भारतातील पोर्तुगीज वसाहतीची राजधानी बनली. • अल्बुकर्क याने मलक्का आणि सिलोन ताब्यात घेतले. • कालिकत येथेही त्याने किल्ला बांधला. • अल्बुकर्क यांचे निधन झाले आणि त्याच्या उत्तराधिकारींनी पश्चिम किनारपट्टीवर दमण, सालसेट आणि बॉम्बे (मुंबई) येथे तसेच पूर्व किनारपट्टीवरील बंगालमधील मद्रास व हुगळी जवळील सॅन थोम येथे पोर्तुगीज वसाहती स्थापन केल्यात. • इंग्रजांच्या ईस्ट इंडिया कंपनीची स्थापना 1600मध्ये झाली. • 1609मध्ये कॅप्टन हॉकिन्स हा जहांगीरच्या शाही दरबारात सूरत येथे इंग्रजी व्यापार केंद्र स्थापनेची परवानगी घेण्यासाठी दाखल झाला परंतु पोर्तुगीजांच्या दबावामुळे मुघल बादशहाने त्याला नकार दिला. • त्यानंतर 1612मध्ये जेव्हा पोर्तुगीजांचे आरमार इंग्रजांनी पराभूत केले, तेव्हा जहांगीरने इंग्रजांना फर्मान (परवानगी पत्र) जारी केले आणि त्यांनी 1613मध्ये सूरत येथे व्यापारी वखारी सुरू केला. • म्हणून पर्याय 1 बरोबर आहे. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती क्लृप्ती: 'कालानुक्रम = पोर्तुगीज'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात कालानुक्रम च्या संदर्भात 'पोर्तुगीज' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Press, Education & Cultural Awakening ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'पोर्तुगीज' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('डच') आणि पर्याय 1 ('पोर्तुगीज') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('डच'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पोर्तुगीज' हे ठरते. • पर्याय 3 ('फ्रेंच'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पोर्तुगीज' हे ठरते. • पर्याय 4 ('डेन (डॅनिश)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पोर्तुगीज' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('पोर्तुगीज') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('डच') आणि पर्याय 1 ('पोर्तुगीज') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'कालानुक्रम = पोर्तुगीज'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात कालानुक्रम च्या संदर्भात 'पोर्तुगीज' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('डच'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पोर्तुगीज' हे ठरते. • पर्याय 3 ('फ्रेंच'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पोर्तुगीज' हे ठरते. • पर्याय 4 ('डेन (डॅनिश)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पोर्तुगीज' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('पोर्तुगीज') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 09

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

इ.स. 1875 मधील शेतकऱ्यांचे उठाव कोणत्या भागामध्ये झाले होते? a. भिमडी, शिरुर, पारनेर, नगर b. इंदापूर, हवेली, बागलाण, सातारा c. तासगांव, शिराळा, जत; मलकापूर d. श्रीगोंदा, कर्जत, सोलापूर, रत्नागिरी

History MPSC सराव प्रश्न

प्रार्थना समाजाबाबत पुढील पर्यायांपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत? a. दादोबा तर्खडकर, डॉ. आत्माराम पांडुरंग, वामन आबाजी मोडक, भाऊ महाजन, इत्यादींनी 31 मार्च 1867 रोजी मुंबई येथे प्रार्थना समाजाची स्थापना केली. b. प्रार्थना समाजामार्फत 'सुबोध पत्रिका' सुरू केली. c. प्रार्थना समाजाच्या माध्यमातून ना. म. जोशी यांनी मजुरांची स्थिती सुधारण्यासाठी 'सोशल सर्विस लीग'ची स्थापना केली. d. प्रार्थना समाजाने मुंबई, सोलापूर, कोल्हापूर येथे महाविद्यालयांची स्थापना केली.

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी महाराष्ट्रातील रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक कोण होते?

History MPSC सराव प्रश्न

शिरोडे सत्याग्रह खालीलपैकी कोणत्या भारतातील प्रसिद्ध घटनेशी संबंधित आहे?

History MPSC सराव प्रश्न

महात्मा ज्योतिबा फुले यांना मुलींची शाळा चालवण्यासाठी खालीलपैकी कोणी मदत केली? (a) सखाराम यशवंत परांजपे, सदाशिव गोविंद हाटे (b) सदाशिवराव बलाल गोवंडे, मोरो विठ्ठल वाळवेकर (c) विष्णुपंत थत्ते, केशव शिवराम भवाळकर (d) देवराव ठोसर, श्रीमती ई.सी. जोन्स