MPSC Test Logo mpsctest.in
History Press, Education & Cultural Awakening FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी महाराष्ट्रातील रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक कोण होते?

Who among the following was the founder of the Rayat Shikshan Sanstha in Maharashtra?

पर्याय (Options):
A

कर्मवीर भाऊराव पाटील

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

राजर्षी शाहू महाराज

C

धोंडो केशव कर्वे

D

गोपाळ गणेश आगरकर

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर कर्मवीर भाऊराव पाटील हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: रयत शिक्षण संस्था • रयत शिक्षण संस्था ही एक भारतीय शैक्षणिक संस्था आहे. • त्याची स्थापना कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी 1919 मध्ये केली होती. • ज्या विद्यार्थ्यांना जात, धर्म, आर्थिक स्थितीमुळे पूर्वी संधी मिळाली नव्हती त्यांना शिक्षण देणे हा त्याचा उद्देश होता. • संस्थेचे मुख्यालय महाराष्ट्र राज्यातील सातारा येथे आहे. • "कमवा आणि शिका" संकल्पनेची पहिली शाळा, सातारा जिल्ह्यातील कराड तालुक्यातील काळे गावात कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी बळवंतराव गणपतराव देसाई यांच्या घरी सुरू केली होती. • कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी संस्थेचे प्रतीक म्हणून ‘वटवृक्ष’ हे चित्र ठरवले होते. • भारत सरकारने त्यांना 1959 मध्ये पद्मभूषण देऊन सन्मानित केले होते. पूरक माहिती: कर्मवीर भाऊराव पाटील • पूर्ण नाव - भाऊराव पायगोंडा पाटील • जन्म ठिकाण - कुंभोज जिल्हा - कोल्हापूर • त्यांचा जन्म कोल्हापुरात झाला असून ते महाराष्ट्रातील एक सामाजिक कार्यकर्ते आणि शिक्षणतज्ज्ञ होते. • ते जनशिक्षणाचे प्रखर पुरस्कर्ते होते. • भाऊरावांनी त्यांच्या कमवा आणि शिका या तत्त्वाने, मागासलेल्या जाती आणि अल्प उत्पन्न गटांना शिक्षित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. • ते सत्यशोधक समाजाचेही एक भाग होते. • महाराष्ट्रातील जनतेने त्यांना कर्मवीर (कृतींचा राजा) आणि भारत सरकारने 1959 मध्ये पद्मभूषण देऊन सन्मानित केले होते. शैक्षणिक विचार • आत्मनिर्भरतेतून शिक्षण • शिक्षणाद्वारे स्वाभिमान आणि • स्वाभिमानाद्वारे प्रतिष्ठा • समाजाच्या उन्नतीसाठी शिक्षण • सर्वांच्या एकत्र शिक्षणासाठी वसतिगृहाची गरज.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('राजर्षी शाहू महाराज') आणि पर्याय 1 ('कर्मवीर भाऊराव पाटील') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1919 = कर्मवीर भाऊराव पाटील'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1919 च्या संदर्भात 'कर्मवीर भाऊराव पाटील' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('राजर्षी शाहू महाराज'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कर्मवीर भाऊराव पाटील' हे ठरते. • पर्याय 3 ('धोंडो केशव कर्वे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कर्मवीर भाऊराव पाटील' हे ठरते. • पर्याय 4 ('गोपाळ गणेश आगरकर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कर्मवीर भाऊराव पाटील' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('कर्मवीर भाऊराव पाटील') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):