सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर मिठाचा सत्याग्रह हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• गांधीजींची सविनय कायदेभंग आणि मीठ सत्याग्रहाची चळवळ देशाच्या प्रत्येक भागात पोहोचली.
• त्यापैकी शिरोडे सत्याग्रह उभा राहिला.
• या शिरोडे सत्याग्रहाला एस.डी. जावडेकर, डॉ. आठल्ये, विनायकराव भुस्कुटे, डॉ लागू, प्रा. धर्मानंद कोसंबी आणि डॉ. भागवत यांसारख्या नेत्यांचे मार्गदर्शन व देखरेख होती.
• हे 12 मार्च 1930 रोजी अरबी समुद्राच्या काठावर असलेल्या कोकण भागातील वेंगुर्ल्याजवळ घडले.
• या सत्याग्रहादरम्यान, आंदोलकांनी जवळच्या आणि दूरच्या बाजारपेठेतील मिठाचे तळे आणि मीठ चोरले.
महत्त्वाची टीप:
• अप्पासाहेब पटवर्धन, देवगिरीकर आणि रानडे यांच्यासह काही सत्याग्रही गोव्यातून मीठ आणत.
• गोवा हा त्याकाळी पोर्तुगीज प्रदेश होता आणि मिठाचे कायदे मोडण्यासाठी ते बाजारात विकले गेले.
• सातारा, नगर, नाशिक, सोलापूर, जळगाव, ठाणे येथील अनेक सत्याग्रही त्यात सामील झाले, ज्यामुळे सत्याग्रह आणि अवज्ञा चळवळ यशस्वी झाली.
• पोलिसांनी लाठीचार्ज करून, 300 जणांना अटक करून आंदोलन संपवण्याचा प्रयत्न केला.
The correct answer is Salt Sathyagraha.
Explanation & Key Takeaways:
• Gandhiji's movement of civil disobedience and salt satyagraha reached every part of the nation.
• Among them, Shirode Satyagraha stood out.
• This Shirode Satyagraha was guided and overseen by leaders like S. D. Jawadekar, Dr Athalye, Vinayakrao Bhuskute, Dr Lagu, Prof. Dharmanand Kosambi, and Dr Bhagwat.
• It took on March 12, 1930, near Vengurla in the Konkan region on the bank of the Arabian Sea.
• During this Satyagraha, protesters pillaged salt ponds and salt in nearby and far-off marketplaces.
Important Notes:
• Some of the Satyagrihis, including Appa Saheb Patwardhan, Deogirikar, and Ranade, transported salt from Goa.
• Goa was a Portuguese region at the time and sold it in the market in order to break the salt laws.
• Many satyagrahis from Satara, Nagar, Nashik, Solapur, Jalgaon, and Thane joined them, which helped the satyagraha and the disobedience movement succeed.
• The police desperately tried to put an end to the movement by releasing lati charge, making 300 arrests, and more.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('भारत छोडो आंदोलन') आणि पर्याय 4 ('मिठाचा सत्याग्रह') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Quit India Movement') with Option 4 ('Salt Sathyagraha'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1930 = मिठाचा सत्याग्रह'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1930 च्या संदर्भात 'मिठाचा सत्याग्रह' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.
Mnemonic: 'Year 1930 = Salt Sathyagraha'. In Modern Indian / Maharashtra History, link Year 1930 directly with 'Salt Sathyagraha'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('भारत छोडो आंदोलन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मिठाचा सत्याग्रह' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('स्वदेशी चळवळ'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मिठाचा सत्याग्रह' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('असहकार आंदोलन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मिठाचा सत्याग्रह' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('मिठाचा सत्याग्रह') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Quit India Movement'): Incorrect. As per official verified records, 'Salt Sathyagraha' is the valid fact.
• Option 2 ('Swadeshi Movement'): Incorrect. As per official verified records, 'Salt Sathyagraha' is the valid fact.
• Option 3 ('Non Cooperation Movement'): Incorrect. As per official verified records, 'Salt Sathyagraha' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Salt Sathyagraha').