MPSC Test Logo mpsctest.in
History Advent of Europeans & Expansion of Power FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

बक्सारची लढाई खालीलपैकी कोणत्या वर्षी झाली?

The Battle of Buxar took place in which of the following years?

पर्याय (Options):
A

1757

B

1764

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

1773

D

1785

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर 1764 आहे. मुख्य मुद्दे • बक्सरची लढाई 1764 मध्ये ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी आणि भारतीय शासकांच्या आघाडीमध्ये झाली, ज्यात मीर कासिम (बंगालचा नवाब), शुजा-उद-दौला (अवधचा नवाब), आणि मुघल सम्राट शाह आलम II यांचा समावेश होता. • ही लढाई सध्याच्या बिहार, भारतामध्ये असलेल्या बक्सर येथे झाली. • या लढाईने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीसाठी निर्णायक विजय मिळवून दिला, ज्यामुळे बंगाल, बिहार आणि ओडिशामध्ये त्यांचे नियंत्रण मजबूत झाले आणि भारतात ब्रिटिश वर्चस्वाचा मार्ग मोकळा झाला. • भारतीय आघाडीच्या पराभवामुळे 1765 मध्ये अलाहाबादचा तह झाला, जिथे शाह आलम II ने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला बंगाल, बिहार आणि ओडिशामधील दिवाणी अधिकार (महसूल संकलन) दिले. • ही लढाई भारतीय इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण टर्निंग पॉईंट मानली जाते, कारण यामुळे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी भारतात एक प्रभावी शक्ती म्हणून स्थापित झाली, ज्यामुळे देशाचा राजकीय आणि आर्थिक परिदृश्य मूलभूतपणे बदलला. अतिरिक्त माहिती • ऐतिहासिक संदर्भ: • बक्सरच्या लढाईपूर्वी प्लासीची लढाई (1757) झाली होती, जिथे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने बंगालचा नवाब सिराज-उद-दौलाला हरवले. • प्लासीच्या युद्धानंतर, मीर जाफरच्या जागी मीर कासिम बंगालचा नवाब बनला, परंतु आर्थिक आणि प्रशासकीय वादामुळे मीर कासिम आणि ब्रिटिशांमध्ये तणाव निर्माण झाला. • मुख्य व्यक्ती: • मीर कासिम: बंगालचा नवाब, ज्याने ब्रिटिश नियंत्रणाला विरोध करण्यासाठी शुजा-उद-दौला आणि शाह आलम II यांच्याशी युती केली. • शुजा-उद-दौला: अवधचा नवाब, ज्याने युद्धात मीर कासिमला पाठिंबा दिला. • शाह आलम II: मुघल सम्राट, जो आघाडीचा भाग होता परंतु पराभवानंतर ब्रिटिशांचे वर्चस्व स्वीकारले. • लढाईचा प्रभाव: • अलाहाबादच्या तहामुळे दिवाणी अधिकारांद्वारे बंगाल, बिहार आणि ओडिशामध्ये ब्रिटिश नियंत्रण स्थापित झाले. • यामुळे भारतात ब्रिटिश आर्थिक आणि प्रशासकीय वर्चस्वाची सुरुवात झाली, ज्यामुळे भारतीय संसाधनांचे शोषण झाले. • मुघल सम्राट शाह आलम II ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचा पेन्शनर बनला. • आर्थिक परिणाम: • ब्रिटिशांना महसूल संकलन प्रणालीवर नियंत्रण मिळाले, ज्यामुळे त्यांना भारतातील लष्करी आणि प्रशासकीय खर्चाची पूर्तता करता आली. • बंगालमधून मिळालेल्या महसूलाचा वापर भारतातील इतर भागांमध्ये ब्रिटिश ऑपरेशन्स आणि विस्तारासाठी केला गेला. • भौगोलिक महत्त्व: • बक्सर: सध्याच्या बिहारमध्ये स्थित, हे ब्रिटिश विजयासाठी एक सामरिक स्थान बनले. • बंगाल, बिहार आणि ओडिशामधील प्रदेश ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीसाठी आर्थिक आणि प्रशासकीय केंद्र बनले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('1773') आणि पर्याय 2 ('1764') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1764 = 1764'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1764 च्या संदर्भात '1764' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('1757'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1764' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1773'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1764' हे ठरते. • पर्याय 4 ('1785'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1764' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('1764') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):