MPSC Test Logo mpsctest.in
History Early Nationalism & Congress Era (1885-1919) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

1774 मध्ये रॉबर्ट क्लाइव्ह यांच्या जीवनात कोणती दुःखद घटना घडली?

What tragic incident happened in the life of Robert Clive in 1774?

पर्याय (Options):
A

त्यांची हत्या करण्यात आली

B

त्यांनी आत्महत्या केली.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

त्यांना ब्रह्मदेशात हद्दपार करण्यात आले

D

भ्रष्टाचाराच्या आरोपाखाली त्यांना फाशीची शिक्षा देण्यात आली

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
बरोबर उत्तर आहे त्यांनी आत्महत्या केली.. महत्वाचे मुद्दे • रॉबर्ट क्लाइव्ह, ज्यांना भारताचे क्लाइव्ह म्हणूनही ओळखले जाते, यांनी 18 व्या शतकात भारतावर ब्रिटिश नियंत्रण स्थापित करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. तथापि, त्यांचे उत्तरार्ध वाद आणि वैयक्तिक संघर्षांनी चिन्हांकित होते. • 1774 मध्ये, रॉबर्ट क्लाइव्ह यांनी आत्महत्या करून आपले जीवन संपवले. ते 49 वर्षांचे असताना त्यांनी पेननाईफ वापरून आत्महत्या केली. • क्लाइव्ह यांना पित्ताशयाच्या खड्यांमुळे होणाऱ्या तीव्र वेदनांसारख्या आरोग्याच्या समस्या होत्या आणि ते वेदना कमी करण्यासाठी अफू घेत असत, ज्यामुळे त्यांच्या मानसिक आरोग्याच्या समस्या वाढल्या. • भारतातील कार्यकाळात त्यांच्यावर भ्रष्टाचार आणि गैरव्यवस्थेचे आरोप झाले. भारतातून परतल्यानंतर ब्रिटनमध्ये त्यांच्यावर कठोर टीका झाली, ज्यामुळे त्यांची भावनिक आणि मानसिक व्यथा वाढली असावी. • प्लासीच्या युद्धातील (1757) विजयासह त्यांची भारतातील कामगिरी महत्त्वपूर्ण असली तरी, त्यांचे उत्तरार्ध वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आव्हानांनी झाकोळले गेले. अतिरिक्त माहिती • प्रारंभिक जीवन आणि कारकीर्द: • रॉबर्ट क्लाइव्ह यांचा जन्म 1725 मध्ये इंग्लंडमध्ये झाला आणि 1744 मध्ये ते ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीत लिपिक म्हणून रुजू झाले. • त्यांनी भारतात ब्रिटिश सत्ता मजबूत करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली, विशेषत: प्लासीच्या लढाईतील विजयाने बंगालमध्ये ब्रिटिश वर्चस्वाची सुरुवात झाली. • वाद आणि भ्रष्टाचार: • क्लाइव्ह यांच्यावर भारतातील कार्यकाळात अपहार आणि सत्तेचा गैरवापर केल्याचा आरोप होता. • 1772 मध्ये ब्रिटिश संसदेने त्यांच्या कृत्यांचे समर्थन करण्यासाठी त्यांना बोलावले आणि जरी त्यांची निर्दोष मुक्तता झाली असली तरी, यामुळे त्यांची प्रतिष्ठा आणि मानसिक आरोग्यावर परिणाम झाला. • आरोग्याच्या समस्या: • क्लाइव्ह यांना पित्ताशयाच्या खड्यांसारख्या शारीरिक व्याधींनी त्रस्त केले होते आणि वेदना कमी करण्यासाठी अफूवर अवलंबून राहिल्याने त्यांची मानसिक स्थिती आणखी बिघडली. • 18 व्या शतकात मानसिक आरोग्यासाठी सहाय्य आणि समजूतदारपणा मर्यादित होता, ज्यामुळे ते भावनिक त्रासांना बळी पडले. • वारसा: • त्यांच्या दुःखद अंता সত্ত্বেও, क्लाइव्ह यांना भारतातील ब्रिटिश साम्राज्याचे एक महत्त्वाचे शिल्पकार म्हणून ओळखले जाते, ज्यांनी ब्रिटिशांच्या सुमारे दोन शतकांच्या राजवटीचा पाया घातला. • त्यांच्या योगदानांकडे टीकेने पाहिले जाते, काहीजण भारताच्या शोषणातील त्यांची भूमिका अधोरेखित करतात, तर काहीजण त्यांची लष्करी आणि प्रशासकीय कर्तबगारीवर लक्ष केंद्रित करतात. महत्वाचे मुद्दे • प्लासीची लढाई (1757): या लढाईने बंगालवर आणि अखेरीस भारताच्या बहुतेक भागांवर ब्रिटिश नियंत्रणाची सुरुवात केली. नवाब सिराज-उद-दौलावरील क्लाइव्हचा विजय हा भारतीय इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा होता. • दुहेरी प्रशासन: क्लाइव्हने बंगालमध्ये दुहेरी प्रशासनाची प्रणाली सुरू केली, जिथे ब्रिटिशांनी महसूल संकलनावर नियंत्रण ठेवले, तर नवाबांनी नाममात्र अधिकार ठेवले. • संसदीय चौकशी: क्लाइव्ह यांना ब्रिटिश संसदेत तीव्र छाननीला सामोरे जावे लागले, ज्यामुळे त्यांना खूप ताण आला आणि त्यांची सार्वजनिक प्रतिमा डागाळली गेली, तरीही त्यांची निर्दोष मुक्तता झाली. • ब्रिटिश साम्राज्यावर प्रभाव: क्लाइव्हच्या धोरणांनी आणि विजयांनी भारतात ब्रिटिश प्रभाव वाढवण्यासाठी पाया घातला, ज्यामुळे ते वसाहतवादी इतिहासातील एक महत्त्वाचे व्यक्तिमत्व बनले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('त्यांना ब्रह्मदेशात हद्दपार करण्यात आले') आणि पर्याय 2 ('त्यांनी आत्महत्या केली.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1774 = त्यांनी आत्महत्या केली.'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1774 च्या संदर्भात 'त्यांनी आत्महत्या केली.' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('त्यांची हत्या करण्यात आली'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्यांनी आत्महत्या केली.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('त्यांना ब्रह्मदेशात हद्दपार करण्यात आले'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्यांनी आत्महत्या केली.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('भ्रष्टाचाराच्या आरोपाखाली त्यांना फाशीची शिक्षा देण्यात आली'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्यांनी आत्महत्या केली.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('त्यांनी आत्महत्या केली.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):