MPSC Test Logo mpsctest.in
History Gandhian Era & Freedom Struggle (1919-1947) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

होम रूल लीगच्या संदर्भात, खालील विधाने विचारात घ्या: 1. टिळकांची होमरूल लीग चळवळ ॲनी बेझंटच्या लीगच्या तुलनेत अधिक संघटित होती. 2. ॲनी बेझंटच्या लीगच्या तुलनेत टिळकांचे गृहराज्य अधिक भागात पसरले होते. 3. मोहम्मद अली जिना यांनी होम रूल लीगमध्ये भाग घेतला. वरीलपैकी किती विधाने योग्य आहेत?

In the context of Home Rule League, consider the following statements carefully: 1. Tilak’s Home Rule League movement was more organized as compared to Annie Besant's league. 2. Tilak's home rule was spread in more areas as compared to Annie Besant's league. 3. Mohammed Ali Jinnah took part in Home Rule League How many of the above statements are correct?

पर्याय (Options):
A

फक्त एकच

B

फक्त दोन

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

तिन्ही

D

काहीही नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • होमरूल चळवळ ही पहिल्या महायुद्धाला भारतीय प्रत्युत्तर होती. • प्रख्यात नेते बाळ गंगाधर टिळक, ॲनी बेझंट, जीएस खापर्डे, सर एस. सुब्रमणिया अय्यर, जोसेफ बाप्टिस्टा आणि मोहम्मद अली जिना यांनी एकत्र येऊन निर्णय घेतला की वर्षभर चालेल अशी राष्ट्रीय आघाडी असणे आवश्यक आहे (काँग्रेसच्या विपरीत. ज्याची वार्षिक सत्रे होती) ब्रिटीश कॉमनवेल्थमध्ये संपूर्ण भारतासाठी स्वराज्य किंवा गृहराज्याची मागणी करण्याच्या मुख्य उद्देशाने. • ॲनी बेझंटच्या होम रूल लीगमध्ये भाग घेऊन भारतातील राजकारणात भाग घेण्याचा पहिला अनुभव मोहम्मद अली जिना यांनाही आला. त्यामुळे विधान 3 योग्य आहे. • ही युती आयरिश होम रूल लीगच्या धर्तीवर ऑल इंडिया होम रूल लीग होती. • तथापि, सरतेशेवटी, आक्रमक राजकारणाचा नवीन ट्रेंड सुरू करण्याच्या उद्देशाने दोन होमरूल लीग एक बाळ गंगाधर टिळक आणि दुसरी ॲनी बेझंट यांनी सुरू केली. • टिळकांची होमरूल लीग चळवळ अधिक संघटित होती, आणि टिळकांसाठी काम करणारे अनेक स्वयंसेवक होते. त्यामुळे विधान 1 योग्य आहे. • टिळकांच्या चळवळीत भाग घेणाऱ्यांची संख्या ॲनी बेझंटच्या तुलनेत खूपच जास्त होती. • टिळकांची चळवळ महाराष्ट्र आणि कर्नाटकपर्यंत मर्यादित होती तर ॲनी बेझंटची चळवळ भारताच्या इतर भागात पसरली. त्यामुळे विधान 2 अयोग्य आहे. • टिळक आणि बेझंट या दोघांनाही हे जाणवले की चळवळ यशस्वी होण्यासाठी मध्यम-प्रचंड काँग्रेसची मंजुरी, तसेच अतिरेक्यांचे पूर्ण सहकार्य आवश्यक आहे. • टिळक लीग • टिळकांनी एप्रिल 1916 मध्ये इंडियन होम रूल लीगची स्थापना केली. • टिळकांनी बेळगाव येथे पहिली गृहराज्य सभा घेतली. पूना हे त्यांच्या लीगचे मुख्यालय होते. • त्याची लीग महाराष्ट्रापुरती मर्यादित होती (बॉम्बे शहर वगळून), कर्नाटक, मध्य प्रांत आणि बेरार. • त्याच्या सहा शाखा होत्या आणि मागण्यांमध्ये स्वराज्य, भाषिक राज्यांची निर्मिती आणि स्थानिक भाषेतील शिक्षण यांचा समावेश होता. • ॲनी बेझंट लीग • ॲनी बेझंटने सप्टेंबर 1916 मध्ये मद्रास (आताचे चेन्नई) येथे तिची ऑल-इंडिया होम रूल लीग स्थापन केली आणि उर्वरित भारताचा (बॉम्बे शहरासह) समावेश केला. • त्याच्या 200 शाखा होत्या, टिळकांच्या लीगच्या तुलनेत शिथिलपणे संघटित होत्या आणि जॉर्ज अरुंदेल संघटक सचिव होते. • अरुंदले यांच्याशिवाय मुख्य काम बीडब्ल्यू वाडिया आणि सीपी रामास्वामी अय्यर यांनी केले. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1916 = फक्त दोन'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1916 च्या संदर्भात 'फक्त दोन' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Gandhian Era & Freedom Struggle (1919-1947) ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'फक्त दोन' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('तिन्ही') आणि पर्याय 2 ('फक्त दोन') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त एकच'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त दोन' हे ठरते. • पर्याय 3 ('तिन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त दोन' हे ठरते. • पर्याय 4 ('काहीही नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त दोन' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('फक्त दोन') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('तिन्ही') आणि पर्याय 2 ('फक्त दोन') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1916 = फक्त दोन'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1916 च्या संदर्भात 'फक्त दोन' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त एकच'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त दोन' हे ठरते. • पर्याय 3 ('तिन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त दोन' हे ठरते. • पर्याय 4 ('काहीही नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त दोन' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('फक्त दोन') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

इ.स. 1875 मधील शेतकऱ्यांचे उठाव कोणत्या भागामध्ये झाले होते? a. भिमडी, शिरुर, पारनेर, नगर b. इंदापूर, हवेली, बागलाण, सातारा c. तासगांव, शिराळा, जत; मलकापूर d. श्रीगोंदा, कर्जत, सोलापूर, रत्नागिरी

History MPSC सराव प्रश्न

प्रार्थना समाजाबाबत पुढील पर्यायांपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत? a. दादोबा तर्खडकर, डॉ. आत्माराम पांडुरंग, वामन आबाजी मोडक, भाऊ महाजन, इत्यादींनी 31 मार्च 1867 रोजी मुंबई येथे प्रार्थना समाजाची स्थापना केली. b. प्रार्थना समाजामार्फत 'सुबोध पत्रिका' सुरू केली. c. प्रार्थना समाजाच्या माध्यमातून ना. म. जोशी यांनी मजुरांची स्थिती सुधारण्यासाठी 'सोशल सर्विस लीग'ची स्थापना केली. d. प्रार्थना समाजाने मुंबई, सोलापूर, कोल्हापूर येथे महाविद्यालयांची स्थापना केली.

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी महाराष्ट्रातील रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक कोण होते?

History MPSC सराव प्रश्न

शिरोडे सत्याग्रह खालीलपैकी कोणत्या भारतातील प्रसिद्ध घटनेशी संबंधित आहे?

History MPSC सराव प्रश्न

महात्मा ज्योतिबा फुले यांना मुलींची शाळा चालवण्यासाठी खालीलपैकी कोणी मदत केली? (a) सखाराम यशवंत परांजपे, सदाशिव गोविंद हाटे (b) सदाशिवराव बलाल गोवंडे, मोरो विठ्ठल वाळवेकर (c) विष्णुपंत थत्ते, केशव शिवराम भवाळकर (d) देवराव ठोसर, श्रीमती ई.सी. जोन्स