MPSC Test Logo mpsctest.in
History Gandhian Era & Freedom Struggle (1919-1947) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

______ च्या भारतीय परिषद कायद्याने भारतात 'स्वतंत्र मतदारसंघ' ही संकल्पना मांडली.

The Indian Council Act of ______ introduced the concept of 'separate electorate' in India.

पर्याय (Options):
A

1862

B

1903

C

1861

D

1909

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर 1909 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • 1909 चा भारतीय परिषद कायदा हा मोर्ले-मिंटो सुधारणा म्हणून लोकप्रिय आहे, ज्याला तत्कालीन भारत मंत्री लॉर्ड मोर्ले आणि भारताचे व्हाईसरॉय लॉर्ड मिंटो यांचे नाव देण्यात आले आहे. • या कायद्याची सर्वात ऐतिहासिक आणि वादग्रस्त तरतूद म्हणजे मुस्लिमांसाठी स्वतंत्र मतदारसंघांची ओळख, ज्यामुळे मुस्लिम प्रतिनिधींना केवळ मुस्लिम मतदारांद्वारेच निवडण्याची परवानगी मिळाली. • जातीय प्रतिनिधित्व देऊन, या कायद्याने प्रभावीपणे फोडा आणि राज्य करा धोरणाला संस्थात्मक रूप दिले, ज्याचा नंतर भारताच्या सामाजिक-राजकीय जडणघडणीवर लक्षणीय प्रभाव पडला. • या जातीय मतदान प्रणालीच्या परिचयामुळे, लॉर्ड मिंटो ऐतिहासिक ग्रंथांमध्ये जातीय मतदारसंघाचे जनक म्हणून ओळखले जाऊ लागले. • या कायद्याने केंद्रीय आणि प्रांतीय दोन्ही स्तरांवर विधान परिषदांचा आकार वाढवला; उदाहरणार्थ, केंद्रीय विधान परिषदेतील सदस्यांची संख्या 16 वरून 60 करण्यात आली. • यामुळे पहिल्यांदाच एका भारतीयाची व्हाईसरॉयच्या कार्यकारी परिषदेत नियुक्ती करण्यात आली, ज्यामध्ये सत्येंद्र प्रसाद सिन्हा हे कायदा सदस्य म्हणून सामील झाले. पूरक माहिती: • 1861 चा भारतीय परिषद कायदा: • पोर्टफोलिओ प्रणाली सुरू केली, जिथे कार्यकारी परिषदेच्या वैयक्तिक सदस्यांना विशिष्ट विभागांचे प्रभारी बनवले गेले. • मद्रास आणि बॉम्बे प्रेसिडेन्सींना वैधानिक अधिकार बहाल करून विकेंद्रीकरणाची प्रक्रिया सुरू केली. • आणीबाणीच्या काळात अध्यादेश जारी करण्याचा अधिकार व्हाईसरॉयला दिला, ज्याला सहा महिन्यांसाठी कायद्याचे स्वरूप असेल. • 1862 चा भारतीय परिषद कायदा (अंमलबजावणी संदर्भ): • 1861 च्या कायद्याच्या तरतुदींनुसार, लॉर्ड कॅनिंग यांनी नव्याने स्थापन झालेल्या विधान परिषदेत तीन भारतीयांना नामनिर्देशित केले - बनारसचे राजा, पतियाळाचे महाराजा आणि सर दिनकर राव. • 1903: • जरी हे वर्ष विशिष्ट भारतीय परिषद कायद्याशी संबंधित नसले तरी, किंग एडवर्ड सातव्याच्या राज्याभिषेकाचा उत्सव साजरा करण्यासाठी लॉर्ड कर्झन यांनी आयोजित केलेल्या दिल्ली दरबारसाठी हे वर्ष उल्लेखनीय आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('1862') आणि पर्याय 4 ('1909') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1909 = 1909'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1909 च्या संदर्भात '1909' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('1862'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1909' हे ठरते. • पर्याय 2 ('1903'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1909' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1861'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1909' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('1909') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):