MPSC Test Logo mpsctest.in
History Gandhian Era & Freedom Struggle (1919-1947) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्यातील गांधीजींचा पहिला विशाल सहभाग असलेला 1917 चा चंपारण सत्याग्रह, कोणत्या गटाच्या समर्थनार्थ सुरू करण्यात आला होता?

The Champaran Satyagraha of 1917, Gandhi’s first major involvement in India’s freedom struggle, was launched in support of which group?

पर्याय (Options):
A

अवधमधील शेतकरी भाडेकरू

B

आसाममधील चहाच्या मळ्यांमधील कामगार

C

मुंबईतील कापड गिरणी कामगार

D

बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
बरोबर उत्तर आहे: बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी. महत्वाचे मुद्दे • 1917 चा चंपारण सत्याग्रह हा महात्मा गांधींचा भारतातील स्वातंत्र्य लढ्यातील पहिला मोठा सहभाग होता. • हा सत्याग्रह बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकऱ्यांच्या समर्थनात सुरू करण्यात आला, जे शोषणकारी तिंकठिया पद्धती अंतर्गत अत्याचारित होते. • शेतकऱ्यांना त्यांच्या जमिनीच्या काही भागावर नीळ पिकवण्यास आणि ती निश्चित किमतीत विकण्यास भाग पाडले जात होते, ज्यामुळे त्यांना गंभीर आर्थिक अडचणी येत होत्या. • महात्मा गांधींनी चंपारणमध्ये शेतकऱ्यांच्या तक्रारींचे निवारण करण्यासाठी आणि अहिंसक प्रतिकाराची शक्ती दर्शवण्यासाठी हस्तक्षेप केला. • चंपारण आंदोलनाच्या यशामुळे शेतकऱ्यांच्या दु:खाकडे लक्ष वेधले गेले आणि राष्ट्रीय चळवळीत गांधींचे नेतृत्व अधिक मजबूत झाले. अतिरिक्त माहिती • तिंकठिया पद्धत: • या पद्धतीनुसार, शेतकऱ्यांना त्यांच्या इच्छेनुसार नव्हे, तर जमिनीच्या 3/20 व्या भागावर नीळ पिकवण्यास सक्ती केली जात होती. • ही पद्धत शोषणकारी होती आणि त्यामुळे शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले. • गांधींची भूमिका: • राजकुमार शुक्लांसारख्या स्थानिक नेत्यांच्या विनंतीवरून महात्मा गांधींनी 1917 मध्ये चंपारणला भेट दिली. • शेतकऱ्यांनी ज्या अन्यायाचा सामना केला, त्याचे निवारण करण्यासाठी त्यांनी सत्याग्रहाची (अहिंसक प्रतिकार) पद्धत अवलंबली. • चंपारण आंदोलनाचा प्रभाव: • या आंदोलनामुळे तिंकठिया पद्धत संपुष्टात आली आणि या भागातील शेतकऱ्यांची स्थिती सुधारली. • याने अहिंसक प्रतिकाराची प्रभावीता दर्शविली आणि गांधींच्या नेतृत्वाखालील भविष्यातील स्वातंत्र्य लढ्यांसाठी हे आंदोलन एक उदाहरण ठरले. • नीळ उत्पादन: • नीळ हे एक रंग देणारे रोपटे होते, ज्याला वसाहत काळात युरोपमध्ये खूप मागणी होती. • सक्तीच्या नीळ उत्पादनामुळे जमिनीची धूप झाली, ज्यामुळे शेतकऱ्यांच्या उपजीविकेवर आणखी परिणाम झाला.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('अवधमधील शेतकरी भाडेकरू') आणि पर्याय 4 ('बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1917 = बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1917 च्या संदर्भात 'बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('अवधमधील शेतकरी भाडेकरू'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी' हे ठरते. • पर्याय 2 ('आसाममधील चहाच्या मळ्यांमधील कामगार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी' हे ठरते. • पर्याय 3 ('मुंबईतील कापड गिरणी कामगार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकरी') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):