MPSC Test Logo mpsctest.in
History Socio-Religious Reform Movements & Reformers FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

आर्य समाजाच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या. 1. यात पाश्चात्य विज्ञानांच्या अभ्यासाचा निषेध करण्यात आला. 2. हे पुराणातील शिकवणीवर आधारित होते. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

In the context of Arya Samaj, consider the following statements carefully: 1. It condemned the study of western sciences. 2. It was based on the teachings of Puranas Which of the statements given above is/are correct?

पर्याय (Options):
A

फक्त 1

B

फक्त 2

C

1 आणि 2 दोन्ही

D

1 किंवा 2 नाही

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • विधान 1 योग्य नाही: स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी पाश्चात्य विज्ञानांच्या अभ्यासाला अनुकूलता दर्शविली कारण ते पारंपारिक विश्वासांचे पालन करण्याऐवजी वास्तविक जगातील पुरुषांच्या समस्या हाताळतात. • विधान 2 योग्य नाही: वेदांना संस्थेने चुकीचे मानले होते, तर स्वामी दयानंद सरस्वती यांचा असा विश्वास होता की स्वार्थी आणि अज्ञानी पुरोहितांनी पुराणांच्या मदतीने हिंदू धर्माचा विपर्यास केला होता, जे खोट्या शिकवणींनी भरलेले होते. • स्पष्टीकरण: • वेद आणि पुराण हे दोन भिन्न ग्रंथ आहेत. स्वामी दयानंद सरस्वती म्हणाले, पुराणांना नव्हे तर वेदांकडे जा. 📚 संबंधित महत्त्वाचे घटक व संदर्भ (परीक्षेसाठी पूरक माहिती): • आर्य समाजाची मुख्य तत्त्वे आणि उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत. • वेद हे अचूक आणि ज्ञानाचे एकमेव खरे स्त्रोत आहेत. • मूर्तीपूजेला, तसेच देवाच्या पुनर्जन्म सिद्धांताला विरोध केला. • तथापि, त्यांनी 'कर्म' आणि आत्म्याचे स्थलांतर हा सिद्धांत स्वीकारला. • अतींद्रिय एका देवावर विश्वास ठेवला. • हिंदूंच्या आध्यात्मिक आणि सामाजिक जीवनावरील ब्राह्मणी वर्चस्व नाकारले. • समाजात महिलांना समान दर्जा मिळावा यासाठी त्यांनी पुरस्कार केला. • विधवा पुनर्विवाह, स्त्रीशिक्षण आणि बहुपत्नीत्वाला विरोध, बालविवाह, सती इ. • हिंदी आणि संस्कृतचा पाठीशी असलेला प्रसार. • चांगल्या आणि ठोस समाजव्यवस्थेचा आधार म्हणून चांगले शिक्षण मानले जाते. शिक्षणाच्या क्षेत्रातही त्यांनी महिलांसाठी अभूतपूर्व काम केले. • पशुबळी, धार्मिक तीर्थयात्रा, श्राद्ध, जादू-टोने इत्यादींद्वारे मृतांना भोजन देणे इत्यादी सामाजिक-धार्मिक दुष्कृत्यांचा निषेध करते. स्वामी दयानंद यांच्या मते, वेदांच्या शिकवणीच्या अज्ञानामुळे या वाईट गोष्टी समाजात अस्तित्वात आहेत. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती क्लृप्ती: 'कालानुक्रम = 1 किंवा 2 नाही'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात कालानुक्रम च्या संदर्भात '1 किंवा 2 नाही' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Socio-Religious Reform Movements & Reformers ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ '1 किंवा 2 नाही' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('फक्त 1') आणि पर्याय 4 ('1 किंवा 2 नाही') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त 1'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1 किंवा 2 नाही' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फक्त 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1 किंवा 2 नाही' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1 आणि 2 दोन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1 किंवा 2 नाही' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('1 किंवा 2 नाही') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('फक्त 1') आणि पर्याय 4 ('1 किंवा 2 नाही') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'कालानुक्रम = 1 किंवा 2 नाही'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात कालानुक्रम च्या संदर्भात '1 किंवा 2 नाही' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त 1'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1 किंवा 2 नाही' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फक्त 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1 किंवा 2 नाही' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1 आणि 2 दोन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '1 किंवा 2 नाही' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('1 किंवा 2 नाही') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

इ.स. 1875 मधील शेतकऱ्यांचे उठाव कोणत्या भागामध्ये झाले होते? a. भिमडी, शिरुर, पारनेर, नगर b. इंदापूर, हवेली, बागलाण, सातारा c. तासगांव, शिराळा, जत; मलकापूर d. श्रीगोंदा, कर्जत, सोलापूर, रत्नागिरी

History MPSC सराव प्रश्न

प्रार्थना समाजाबाबत पुढील पर्यायांपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत? a. दादोबा तर्खडकर, डॉ. आत्माराम पांडुरंग, वामन आबाजी मोडक, भाऊ महाजन, इत्यादींनी 31 मार्च 1867 रोजी मुंबई येथे प्रार्थना समाजाची स्थापना केली. b. प्रार्थना समाजामार्फत 'सुबोध पत्रिका' सुरू केली. c. प्रार्थना समाजाच्या माध्यमातून ना. म. जोशी यांनी मजुरांची स्थिती सुधारण्यासाठी 'सोशल सर्विस लीग'ची स्थापना केली. d. प्रार्थना समाजाने मुंबई, सोलापूर, कोल्हापूर येथे महाविद्यालयांची स्थापना केली.

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी महाराष्ट्रातील रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक कोण होते?

History MPSC सराव प्रश्न

शिरोडे सत्याग्रह खालीलपैकी कोणत्या भारतातील प्रसिद्ध घटनेशी संबंधित आहे?

History MPSC सराव प्रश्न

महात्मा ज्योतिबा फुले यांना मुलींची शाळा चालवण्यासाठी खालीलपैकी कोणी मदत केली? (a) सखाराम यशवंत परांजपे, सदाशिव गोविंद हाटे (b) सदाशिवराव बलाल गोवंडे, मोरो विठ्ठल वाळवेकर (c) विष्णुपंत थत्ते, केशव शिवराम भवाळकर (d) देवराव ठोसर, श्रीमती ई.सी. जोन्स