सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर नारायण मेघाजी लोखंडे हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• नारायण मेघाजी लोखंडे :
• 1890 मध्ये त्यांनी गिरणी कामगार संघटना स्थापन केली ज्याला ‘बॉम्बे मिल हँड्स असोसिएशन’ म्हणून ओळखले जाते. ही कामगार संघटना भारतातील संघटित चळवळीची सुरुवात मानली जाते.
• त्यांच्या प्रयत्नांमुळे 10 जून 1890 पासून कामगारांना रविवारची साप्ताहिक सुट्टी मिळू लागली.
• 19व्या शतकाच्या उत्तरार्धात भारतात कापड गिरण्या, रेल्वे कंपन्या आणि या प्रकारचे उद्योग सुरू झाले. कामगारांना मोठ्या प्रमाणात गटामध्ये जागृत करण्यासाठी, शशिपाद बॅनर्जी आणि नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी स्थानिक पातळीवर कामगारांचे संघटन केले.
• नारायण मेघाजी लोखंडे यांचे कामगार-वर्गीय चळवळीतील योगदान इतके मोलाचे होते की त्यांना ‘भारतीय कामगार चळवळीचे जनक’ असे संबोधले जाते.
पूरक माहिती:
• लाला लजपत राय:
• 1920 मध्ये ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेस (AITUC) ची स्थापना झाली. आणि लाला लजपत राय हे AITUC च्या पहिल्या सत्राचे अध्यक्ष होते.
• श्रीपाद अमृत डांगे :
• श्रीपाद अमृत डांगे आणि मुझफ्फर अहमद हे समाजवादी नेते होते, जे कामगारांमध्ये समाजवादी विचारसरणीचा प्रसार करत असत आणि त्यांनी लढाऊ संघटना स्थापन करण्याचे काम केले.
The correct answer is Narayan Meghaji Lokhande.
Explanation & Key Takeaways:
• Narayan Meghaji Lokhande :
• He formed the mill workers union known as the ‘Bombay Mill Hands Association’ in 1890. This workers union is believed to be the beginning of the organized movement in India.
• Due to his efforts, from 10 June 1890, the workers started getting a weekly holiday on Sunday.
• In the latter half of the 19th century, textile mills, railway companies, and such industries were started in India. To arouse the workers to the group on a large scale, Sashipada Banerjee and Narayan Meghaji Lokhande organized the workers at the local level.
• Narayan Meghaji Lokhande's contribution to the working-class movement was so valuable that he is described as the ‘Father of Indian Workers Movement’.
Related Concepts:
• Lala Lajpat Rai :
• In 1920, the All India Trade Union Congress (AITUC) was established. And Lala Lajpat Rai was the President of the first session of AITUC.
• Shripad Amrut Dange :
• Shripad Amrut Dange and Muzaffar Ahmed are socialist leaders, who are spreading the socialist ideology among the workers, and worked to form militant organizations.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('श्रीपाद अमृत डांगे') आणि पर्याय 2 ('नारायण मेघाजी लोखंडे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Shripad Amrut Dange') with Option 2 ('Narayan Meghaji Lokhande'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1890 = नारायण मेघाजी लोखंडे'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1890 च्या संदर्भात 'नारायण मेघाजी लोखंडे' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.
Mnemonic: 'Year 1890 = Narayan Meghaji Lokhande'. In Modern Indian / Maharashtra History, link Year 1890 directly with 'Narayan Meghaji Lokhande'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('शशिपाद बॅनर्जी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नारायण मेघाजी लोखंडे' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('श्रीपाद अमृत डांगे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नारायण मेघाजी लोखंडे' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('लाला लजपत राय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नारायण मेघाजी लोखंडे' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('नारायण मेघाजी लोखंडे') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Sashipada Banerjee'): Incorrect. As per official verified records, 'Narayan Meghaji Lokhande' is the valid fact.
• Option 3 ('Shripad Amrut Dange'): Incorrect. As per official verified records, 'Narayan Meghaji Lokhande' is the valid fact.
• Option 4 ('Lala Lajpat Rai'): Incorrect. As per official verified records, 'Narayan Meghaji Lokhande' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Narayan Meghaji Lokhande').