MPSC Test Logo mpsctest.in
History Socio-Religious Reform Movements & Reformers FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

आर. जी. भांडारकर कोणत्या सुधारणावादी संस्थेचे एक लोकप्रिय नेते होते?

RG Bhandarkar was a popular leader of which reforming society?

पर्याय (Options):
A

प्रार्थना समाज

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

आर्य समाज

C

थिओसोफिकल सोसायटी

D

ब्राम्हो समाज

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर प्रार्थना समाज आहे. मुख्य मुद्दे • प्रार्थना समाज:- • प्रार्थना समाजाची स्थापना 1867 मध्ये मुंबईत डॉ. आत्माराम पांडुरंग यांनी केली होती. • हा ब्राह्मो समाजाचा एक भाग होता. • ही हिंदू धर्मातील एक सुधारणा चळवळ होती आणि न्यायमूर्ती एम.जी. रानडे आणि आर.जी. भांडारकर 1870 मध्ये त्यात सामील झाले आणि त्यांनी या चळवळीला नवी ताकद दिली. • प्रार्थना समाजाचे अनेक सदस्य यापूर्वी परमहंस मंडळीत सक्रिय होते. • या समाजाने मूर्तीपूजा, पौरोहित्य, जातीय कठोरता यांचा निषेध केला आणि एकेश्वरवादाला प्राधान्य दिले. • याने आंतरजातीय भोजन, आंतरजातीय विवाह, विधवा पुनर्विवाह आणि महिला आणि मागासलेल्या वर्गांच्या उन्नतीसारख्या सामाजिक सुधारणांवरही लक्ष केंद्रित केले. • वीरेशलिंगम पंतुलु हे तेलगू सुधारक होते ज्यांनी दक्षिण भारतात प्रार्थना समाजाला प्रोत्साहन दिले. • रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर:- • ते एक प्रभावशाली भारतीय विद्वान आणि समाजसुधारक होते. भांडारकर हे संस्कृत आणि प्राचीन भारतीय इतिहासाचे एक उत्कृष्ट विद्वान होते. • प्राचीन भारतीय शिलालेख आणि ग्रंथांचे अर्थ लावण्यात त्यांनी मोलाचे योगदान दिले, ज्यामुळे भारताच्या भूतकाळावर प्रकाश पडला. • ते प्रार्थना समाजाशी संबंधित होते, ही एक सुधारणावादी चळवळ होती जी एकेश्वरवाद, विवेकवाद आणि सामाजिक समानता वाढवण्यावर केंद्रित होती. अतिरिक्त माहिती • आर्य समाज • आर्य समाजाची स्थापना 10 एप्रिल 1875 रोजी झाली. • दयानंद सरस्वती हे आर्य समाजाचे संस्थापक होते. • आर्य समाजाची प्रमुख तत्त्वे • ते वेदांच्या अभेद्यतेवर विश्वास ठेवतात. • त्यांनी मूर्तीपूजा आणि पुनर्जन्म सिद्धांताला विरोध केला. • त्यांनी कर्म सिद्धांताचा स्वीकार केला. • त्यांनी देवाच्या भौतिक अस्तित्वाशिवाय एकच देव आहे यावर विश्वास ठेवला. • थिओसोफिकल सोसायटी:- • याची स्थापना मॅडम एच. पी. ब्लॅव्हट्स्की आणि कर्नल ओल्कोट यांनी 1875 मध्ये न्यूयॉर्कमध्ये केली होती. • 1882 मध्ये सोसायटीचे मुख्यालय मद्रास (आता चेन्नई) जवळील अड्यार येथे स्थापन करण्यात आले. • ब्राम्हो समाज:- • याची स्थापना कलकत्ता येथे 1828 मध्ये राममोहन रॉय यांनी ब्राह्मो सभा म्हणून केली होती. • ब्राम्हो समाज हा हिंदू धर्माचा एकेश्वरवादी संप्रदाय होता. • हा समाज "अनंत, अनाकलनीय, अपरिवर्तनीय अस्तित्व, जो विश्वाचा निर्माता आणि संरक्षक आहे, त्याच्या उपासनेसाठी आणि आराध्यतेसाठी समर्पित होता". • हा समाज रंग, पंथ, जात, राष्ट्र किंवा धर्म असा कोणताही भेदभाव न करता सर्वांसाठी खुला होता.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('आर्य समाज') आणि पर्याय 1 ('प्रार्थना समाज') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: 'वर्ष 1867 = प्रार्थना समाज'. आधुनिक भारताच्या व महाराष्ट्राच्या इतिहासात वर्ष 1867 च्या संदर्भात 'प्रार्थना समाज' ही प्रमुख घटना / व्यक्तिमत्त्व लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('आर्य समाज'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रार्थना समाज' हे ठरते. • पर्याय 3 ('थिओसोफिकल सोसायटी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रार्थना समाज' हे ठरते. • पर्याय 4 ('ब्राम्हो समाज'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रार्थना समाज' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('प्रार्थना समाज') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):