MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Rivers, Drainage System & Multi-purpose Projects FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

नदी प्रणालीतील पर्यावरणीय प्रवाहाबाबत (ई-प्रवाह) पुढील विधानांचा विचार करा: I. पर्यावरणीय प्रवाह म्हणजे सिंचन आणि पिण्याच्या गरजांसाठी आवश्यक असलेली पाण्याची किमान मात्रा होय. II. जलचर परिसंस्थेचे सातत्य राखण्यासाठी आणि नद्यांवर अवलंबून असलेल्या मानवी उपजीविकेची खात्री करण्यासाठी ई-प्रवाह आवश्यक आहे. III. धरणे आणि बंधारे यांच्या बांधकामामुळे भारतातील नदीच्या ई-प्रवाहात घट झाली आहे. वर दिलेली कोणती विधाने योग्य आहेत?

Consider the following statements regarding Environmental Flow (e-flow) in river systems: I. Environmental flow only refers to the minimum quantity of water required for irrigation and drinking purposes. II. E-flow is essential for sustaining aquatic ecosystems and ensuring human livelihoods that depend on rivers. III. Construction of dams and barrages has contributed to the degradation of river e-flows in India. Which of the statements given above are correct?

पर्याय (Options):
A

फक्त I आणि II

B

फक्त II आणि III

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

फक्त I आणि III

D

I, II आणि III

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पर्याय 2 आहे In News • केंद्रीय जलशक्ती मंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय बैठकीत गंगा नदी आणि तिच्या उपनद्यांच्या पर्यावरणीय प्रवाहावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे, ज्यामुळे नदीचे आरोग्य आणि शाश्वत जलवापर यावर सरकारचे लक्ष पुनरुज्जीवित झाले आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • पर्यावरणीय प्रवाहामध्ये केवळ पाण्याची मात्राच नव्हे, तर ताज्या पाण्याच्या परिसंस्थेला आधार देण्यासाठी पाण्याचा कालावधी आणि गुणवत्ता यांचाही समावेश होतो - केवळ सिंचन आणि पिण्यासाठी नाही. म्हणून, विधान I अयोग्य आहे. • ई-प्रवाह, ताज्या पाण्याच्या परिसंस्थेला आणि त्यांच्यावर अवलंबून असलेल्या उपजीविकेला मदत करतो. म्हणून, विधान II योग्य आहे. • धरणे, बंधारे, प्रदूषण आणि अतिक्रमणे ही भारतीय नद्यांच्या नैसर्गिक प्रवाहात व्यत्यय आणण्याची प्रमुख कारणे आहेत. म्हणून, विधान III योग्य आहे. पूरक माहिती: • ई-प्रवाह प्रजातींच्या संवर्धनासाठी, विशेषतः माशांच्या अधिवासासाठी देखील महत्त्वाचा आहे. • हे नैसर्गिक नदी कार्यांचे संरक्षण करून दीर्घकालीन पर्यावरणीय आणि आर्थिक स्थिरता प्रदान करते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('फक्त I आणि III') आणि पर्याय 2 ('फक्त II आणि III') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'फक्त II आणि III'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Rivers, Drainage System & Multi-purpose Projectsसाठी 'फक्त II आणि III' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त I आणि II'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त II आणि III' हे ठरते. • पर्याय 3 ('फक्त I आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त II आणि III' हे ठरते. • पर्याय 4 ('I, II आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त II आणि III' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('फक्त II आणि III') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):