MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Climate, Monsoon & Rainfall Patterns FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणता भारतीय हवामान विभाग (IMD) द्वारे वर्गीकृत केलेल्या उष्णतेच्या लाटेचा प्रकार नाही ?

Which of the following is not a type of heatwave as classified by the India Meteorological Department (IMD)?

पर्याय (Options):
A

मध्यम (Moderate)

B

तीव्र (Severe)

C

सघन (Intense)

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

अति (Extreme)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
पर्याय 3 योग्य आहे. In News • क्लायमेट ट्रेंड्स या संशोधन गटाने आयोजित केलेल्या, नुकत्याच झालेल्या इंडिया हीट समिट 2025 मध्ये, शास्त्रज्ञांनी असा इशारा दिला होता की, भारतातील उष्णतेच्या लाटा तीव्र होतील, त्या जास्त काळ टिकतील आणि हवामान बदलामुळे मोठ्या क्षेत्रांवर परिणाम करतील. • इंटरगव्हर्नमेंटल पॅनेल ऑन क्लायमेट चेंज (IPCC) अर्थात हवामान बदलावरील आंतरशासकीय पॅनेलच्या सहाव्या मूल्यांकन अहवालात आणि अलीकडील वैज्ञानिक पेपर्समध्ये पावसाळ्याच्या महिन्यांतही दक्षिण आशियात वारंवार आणि तीव्र उष्णतेच्या लाटा येण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतीय हवामान विभाग (IMD), पुढील शब्दावलीच्या आधारे उष्णतेच्या लाटांचे वर्गीकरण करतो: • मध्यम उष्णतेची लाट: • जेव्हा कमाल तापमान सामान्य तापमानापासून 4.5°C ते 6.4°C दरम्यान, सामान्य तापमानापेक्षा जास्त असते (किंवा परिपूर्ण तापमान मर्यादेपर्यंत पोहोचते). • तीव्र उष्णतेची लाट: • जेव्हा तापमान सामान्यपेक्षा ≥ 6.5°C जास्त असेल, किंवा • जेव्हा कमाल तापमान 45°C पेक्षा जास्त असेल (मैदानी प्रदेशासाठी). • अति उष्णतेची परिस्थिती / अति उष्णतेची लाट: • विशेषतः दीर्घकाळापर्यंत उष्णतेच्या घटनांमध्ये किंवा मानवी धोका जास्त असताना, निर्देश किंवा सूचनांमध्ये वापरले जाते. • तथापि, IMD च्या उष्णतेच्या लाटेच्या वर्गीकरणात "सघन" ही अधिकृतपणे मान्यताप्राप्त श्रेणी नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'सघन (Intense)' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'सघन (Intense)'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Climate, Monsoon & Rainfall Patternsसाठी 'सघन (Intense)' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('मध्यम (Moderate)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सघन (Intense)' हे ठरते. • पर्याय 2 ('तीव्र (Severe)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सघन (Intense)' हे ठरते. • पर्याय 4 ('अति (Extreme)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सघन (Intense)' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('सघन (Intense)') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):