MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Location, Frontiers & Administrative Divisions FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताच्या किनारपट्टीची नव्याने सुधारित अधिकृत लांबी (किमी मध्ये) किती आहे?

What is the newly revised official length (in km) of India's coastline?

पर्याय (Options):
A

7516

B

11098.8

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

13065.6

D

15035.5

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर 11098.8 किमी आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • अद्ययावत मोजमाप आणि मूल्यांकनांच्या आधारावर भारताच्या किनारपट्टीची अधिकृत लांबी 11098.8 किमी अशी सुधारित करण्यात आली आहे. • या सुधारित आकडेवारीत मुख्य भूभागावरील भारताची तसेच अंदमान आणि निकोबार बेटे आणि लक्षद्वीप या प्रदेशांच्या किनारपट्टीचा समावेश आहे. • किनारपट्टीच्या लांबीचा यापूर्वीचा अंदाज सुमारे 7516.6 किमी होता, परंतु अद्ययावत मापनामध्ये भू-स्थानिक मॅपिंग आणि किनारपट्टी सर्वेक्षण यांसारख्या प्रगत तंत्रांचा समावेश आहे. • या मापनामध्ये पूर्व किनारपट्टी (बंगालचा उपसागर) आणि पश्चिम किनारपट्टी (अरबी समुद्र), तसेच बेटांच्या किनाऱ्यांची लांबी समाविष्ट आहे. • ही सुधारणा मत्स्यव्यवसाय, किनारी विकास, सागरी सुरक्षा आणि आपत्कालीन व्यवस्थापन यासह विविध क्षेत्रांसाठी महत्त्वाची आहे. पूरक माहिती: • भारताच्या किनारपट्टीचे महत्त्व: • भारताची किनारपट्टी 12 प्रमुख आणि 200 लहान बंदरांना प्रवेश प्रदान करते, ज्यामुळे व्यापार आणि आर्थिक वाढ सुलभ होते. • हे विकसित सागरी जैवविविधतेस आधार देते आणि मत्स्यव्यवसाय आणि मत्स्यपालनावर अवलंबून असलेल्या लाखो लोकांसाठी उपजीविकेचे साधन म्हणून कार्य करते. • किनारपट्टी राष्ट्रीय सुरक्षा आणि सागरी सीमांच्या देखरेखीसाठी महत्त्वपूर्ण आहे. • गोवा, केरळ आणि अंदमान आणि निकोबार बेटे यांसारख्या लोकप्रिय स्थळांसह पर्यटनामध्ये ती महत्त्वाची भूमिका बजावते. • भारताच्या किनारपट्टीचे भौगोलिक विभाजन: • पश्चिम किनारपट्टीमध्ये गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक आणि केरळ यांचा समावेश आहे. • पूर्व किनारपट्टीमध्ये तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, ओडिशा आणि पश्चिम बंगाल यांचा समावेश आहे. • बेट प्रदेशांमध्ये बंगालच्या उपसागरातील अंदमान आणि निकोबार बेटे आणि अरबी समुद्रातील लक्षद्वीप यांचा समावेश आहे. • किनारपट्टीची धूप आणि व्यवस्थापन: • भारताच्या सुमारे 40% किनारपट्टीची लाटांची क्रिया, समुद्राची पातळी वाढणे यांसारख्या नैसर्गिक प्रक्रियेमुळे आणि बांधकाम आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या मानवी क्रियाकलापांमुळे धूप होण्याची शक्यता आहे. • शासनाने धूप रोखण्यासाठी आणि किनारी परिसंस्थेचे रक्षण करण्यासाठी एकात्मिक किनारी क्षेत्र व्यवस्थापन प्रकल्प (ICZM) सारखे कार्यक्रम सुरू केले आहेत. • किनारपट्टीवरील आर्थिक उपक्रम: • भारताच्या सागरी व्यापाराचा अर्थव्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण वाटा आहे, ज्यामध्ये 90% पेक्षा जास्त व्यापार प्रमाण आणि 70% व्यापार मूल्य समुद्रातून होते. • सागरमाला प्रकल्प यांसारख्या किनारी पायाभूत सुविधांच्या विकासाचे उद्दिष्ट बंदरांचे आधुनिकीकरण करणे आणि संपर्क सुधारणे आहे. • सागरी जैवविविधता: • किनारपट्टी खारफुटी, प्रवाळ बेटे, नदीमुखे आणि खाऱ्या पाण्याची सरोवरे यांसारख्या विविध परिसंस्थेचे घर आहे, जे पर्यावरणीय संतुलन राखण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहेत. • मुख्य प्रजातींमध्ये ऑलिव्ह रिडले कासव, डुगोंग आणि विविध प्रकारचे मासे आणि शेलफिश यांचा समावेश आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('13065.6') आणि पर्याय 2 ('11098.8') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — '11098.8'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Location, Frontiers & Administrative Divisionsसाठी '11098.8' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('7516'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '11098.8' हे ठरते. • पर्याय 3 ('13065.6'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '11098.8' हे ठरते. • पर्याय 4 ('15035.5'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '11098.8' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('11098.8') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):