योग्य उत्तर चिकणमाती आहे.
• चिकणमाती मातीत अतिशय सूक्ष्म कण असतात ज्यातून पाणी सहज झिरपू शकत नाही.
• पाझरणे म्हणजे काय -
• जेव्हा आपण जमिनीवर पाणी शिंपडतो तेव्हा ते लवकरच मातीद्वारे शोषले जाते.
• ज्या प्रक्रियेत पाणी जमिनीतून हळूहळू खाली जाते त्याला पाण्याचे झिरपणे म्हणतात.
• पाझर जमिनीच्या प्रकारानुसार बदलते, तर वालुकामय सोली जास्तीत जास्त पाझरते , चिकणमाती माती कमीतकमी पाणी झिरपण्यास परवानगी देते.
+---------------+---------------+
| मातीचा प्रकार | झिरपण्याचा दर |
+---------------+---------------+
| चिकणमाती | मंद |
| वालुकामय | उच्च पाझर दर |
| रेव | उच्च |
| चिकणमाती | मध्यम |
+---------------+---------------+
• भारतातील मातीचा प्रकार -
• गाळाची माती
• काळी माती
• लाल माती
• Laterite आणि Lateritic मातीत
• जंगल आणि डोंगर माती
• रखरखीत आणि वाळवंटी माती
• पीट आणि पाणथळ माती
The correct answer is option 1 i.e. Clay.
• Clay soils have very fine particles through which water cannot easily percolate.
• What is percolation -
• When we sprinkle water on the ground, it is soon absorbed by the soil.
• The process in which water passes down slowly through the soil is called the percolation of water.
• Percolation varies with soil type while sandy soli allows maximum percolation, clay soil allows minimum percolation of water.
+-----------+-----------------------+
| Soil Type | Percolation Rate |
+-----------+-----------------------+
| Clay | Slow |
| Sandy | High Percolation rate |
| Gravel | High |
| Loamy | Moderate |
+-----------+-----------------------+
• Type of soil In India -
• Alluvial Soils
• Black soil
• Red soils
• Laterite and Lateritic soils
• Forest and Mountain soils
• Arid and desert soils
• Peaty and Marshy soils
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('रेताड') आणि पर्याय 1 ('चिकणमाती') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('sandy') with Option 1 ('clay'). Distinguish the exact context before marking.
नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'चिकणमाती'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Soils, Land Degradation & Conservationसाठी 'चिकणमाती' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.
Map Trick: Landmark & Location — 'clay'. Anchor Soils, Land Degradation & Conservation directly to 'clay'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('रेताड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चिकणमाती' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('रेव'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चिकणमाती' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('लोम'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चिकणमाती' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('चिकणमाती') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('sandy'): Incorrect. As per official verified records, 'clay' is the valid fact.
• Option 3 ('gravel'): Incorrect. As per official verified records, 'clay' is the valid fact.
• Option 4 ('loamy'): Incorrect. As per official verified records, 'clay' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('clay').