योग्य उत्तर 20% आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सिंधू जल करार (1960)
• सिंधु जल करार हा भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात १९ सप्टेंबर १९६० रोजी स्वाक्षरी केलेला जल-वितरण करार आहे.
• या करारावर तत्कालीन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू आणि पाकिस्तानचे अध्यक्ष अयुब खान यांनी स्वाक्षरी केली होती.
• यासाठी जागतिक बँकेने मध्यस्थी केली होते.
• या करारानुसार भारताला सिंधू नदी प्रणालीतील 20% आणि उर्वरित 80% पाणी पाकिस्तानला दिले जाते.
• या करारामुळे भारताला 3 पूर्वेकडील नद्यांवर (बियास, रावी आणि सतलज) नियंत्रण मिळते.
• 3 पश्चिम नद्यांवर (चेनाब, सिंधू आणि झेलम) पाकिस्तानचे नियंत्रण आहे.
• या करारामुळे भारताला पाश्चात्य नद्यांचे पाणी मर्यादित सिंचन वापरासाठी वापरता येईल आणि वीजनिर्मिती, जल वाहतूक इत्यादींसाठी वापरता येणार नाही.
The correct answer is 20%.
Explanation & Key Takeaways:
• Indus water treaty (1960)
• The Indus Water Treaty is a water-distribution treaty signed between India and Pakistan on 19 September 1960.
• The treaty was signed by then Prime Minister Jawaharlal Nehru and the President of Pakistan, Ayub Khan.
• It was brokered by the World Bank.
• The treaty gives India 20% of the water from the Indus river system and the rest 80% to Pakistan.
• Treaty gives India control over 3 eastern rivers (Beas, Ravi and Sutlej).
• Pakistan gets control of 3 western rivers (Chenab, Indus and Jhelum).
• The treaty allows India to use the waters of the western rivers for limited irrigation use and non-consumable use for applications like power generation, navigation etc.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('15%') आणि पर्याय 1 ('20%') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('15%') with Option 1 ('20%'). Distinguish the exact context before marking.
नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — '20%'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Rivers, Drainage System & Multi-purpose Projectsसाठी '20%' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.
Map Trick: Landmark & Location — '20%'. Anchor Rivers, Drainage System & Multi-purpose Projects directly to '20%'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('15%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '20%' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('10%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '20%' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('25%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '20%' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('20%') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('15%'): Incorrect. As per official verified records, '20%' is the valid fact.
• Option 3 ('10%'): Incorrect. As per official verified records, '20%' is the valid fact.
• Option 4 ('25%'): Incorrect. As per official verified records, '20%' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('20%').