योग्य उत्तर सरदार सरोवर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सरदार सरोवर धरण नर्मदा नदीवर बांधले आहे.
• केवडिया, गुजरातमध्ये हे धरण एक काँक्रीट गुरुत्वीय धरण आहे.
• या धरणाची पायाभरणी 5 एप्रिल 1961 मध्ये माजी पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी केली होती.
• 17 सप्टेंबर 2017 मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते धरणाचे उद्घाटन करण्यात आले.
• धरणाची लांबी 1,210 मीटर आणि उंची 163 मीटर आहे.
• स्थापित जलविद्युत क्षमता 1450 मेगावॅट आहे जी दरवर्षी 1 अब्ज किलोवॅट तास निर्माण करेल.
• गुजरातमध्येच या धरणाच्या कालव्याचे जाळे 75,000 किमी आहे.
• अलीकडेच पंतप्रधान मोदींनी साबरमती ते स्टॅच्यू ऑफ युनिटी म्हणजेच सरदार सरोवर धरणापर्यंत सी प्लेन सेवा सुरू केली आहे.
पूरक माहिती:
+----------------+--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| भाक्रा नांगल | हे काँक्रीट गुरुत्वीय धरण आहे हिमाचल प्रदेशातील बिलासपूर जिल्ह्यात सतलज नदीवर बांधलेले आहे. त्याची एकूण स्थापित क्षमता 1325 मेगावॅट आहे त्याची लांबी 518.25 मीटर आणि रुंदी 9.1 मीटर आहे. हे आशियातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात उंच धरण आहे |
+----------------+--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| नागार्जुन सागर | हे जगातील सर्वात मोठे चिरेबंदी धरण आहे. हे धरण कृष्णा नदीवर बांधले आहे हे धरण तेलंगणातील नलगोंडा जिल्ह्यात आणि आंध्र प्रदेशातील गुंटूर जिल्ह्यात आहे. हे धरण तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेश संयुक्तपणे चालवतात |
| हिराकुड | हे जगातील सर्वात लांब मातीचे धरण आहे. ओडिशाच्या संबलपूर जिल्ह्यात महानदीवर बांधले आहे. पूर नियंत्रण, सिंचन आणि वीज निर्मितीसाठी बांधले आहे. त्याची स्थापित क्षमता 347.5 मेगावॅट आहे. |
+----------------+--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
The correct answer is Sardar Sarovar.
Explanation & Key Takeaways:
• The Sardar Sarovar dam is constructed across the river Narmada.
• The dam is a concrete gravity dam in Kevadiya, Gujarat.
• The Foundation stone of the dam was laid by the former prime minister Pt. Jawaharlal Nehru in 5th April 1961.
• The Dam was inaugurated by Prime Minister Narendra Modi in 17^(th) September 2017.
• The dam is 1,210 m long and 163m in height.
• The installed hydropower capacity is 1450MW which will generate 1billion kWh each year.
• The dam has a Canal network of 75,000 km within Gujarat itself.
• Recently PM Modi has launched Seaplane Services from Sabarmati to Statue of Unity i.e Sardar Sarovar Dam.
Related Concepts:
+-----------------+-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Bhakra Nangal | It is a Concrete Gravity Dam Built across the River Sutlej in Bilaspur district of Himachal Pradesh . It has a total installed capacity of 1325 MW Has a length of 518.25 m and a width of 9.1 m . It is the 2nd highest dam in Asia |
+-----------------+-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Nagarjuna Sagar | It is the largest Masonry Dam in the world . The dam is built across the Krishna River The Dam is located in Nalgonda District of Telangana and Guntur District of Andhra Pradesh . The Dam is jointly operated by Telangana and Andhra Pradesh |
| Hirakud | It is the Longest Earthen dam in the World . Built across the river Mahanadi in the Sambalpur district of Odisha . Built for flood control, irrigation, and power generation . It has an installed capacity of 347.5 MW . |
+-----------------+-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('भाक्रा नांगल') आणि पर्याय 1 ('सरदार सरोवर') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('Bhakra Nangal') with Option 1 ('Sardar Sarovar'). Distinguish the exact context before marking.
नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'सरदार सरोवर'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Rivers, Drainage System & Multi-purpose Projectsसाठी 'सरदार सरोवर' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.
Map Trick: Landmark & Location — 'Sardar Sarovar'. Anchor Rivers, Drainage System & Multi-purpose Projects directly to 'Sardar Sarovar'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('भाक्रा नांगल'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सरदार सरोवर' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('नागार्जुन सागर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सरदार सरोवर' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('हिराकुड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सरदार सरोवर' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('सरदार सरोवर') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('Bhakra Nangal'): Incorrect. As per official verified records, 'Sardar Sarovar' is the valid fact.
• Option 3 ('Nagarjuna Sagar'): Incorrect. As per official verified records, 'Sardar Sarovar' is the valid fact.
• Option 4 ('Hirakud'): Incorrect. As per official verified records, 'Sardar Sarovar' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('Sardar Sarovar').