सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर डाळी आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• डाळी, ज्याला शेंगा म्हणूनही ओळखले जाते, ते अन्नासाठी लागवड केलेल्या शेंगवर्गीय वनस्पतींचे खाद्य बिया आहेत.
• शेंगवर्गीय पिके ही मटार कुटुंबातील (लेग्युमिनोझी) आहेत.
• या कुटुंबातील बहुतेक वनस्पतींमध्ये मूळ गाठी असतात ज्यात रायझोबियम जीवाणू असतात, जे हवेतून नायट्रोजनचे निराकरण करतात.
• हे स्थिर नायट्रोजन जेव्हा वनस्पतींचे उरलेले उरते तेव्हा जमिनीतील नायट्रोजनचे प्रमाण वाढवू शकते.
• जमिनीची सुपीकता वाढवण्यासाठी, शेंगा हे वारंवार रिले पीक म्हणून किंवा मका, बाजरी आणि भाताच्या जवळ घेतले जातात.
• सुस्थापित डेअरी क्षेत्र असलेल्या भागात, चारा शेंगा योग्य पर्याय आहेत.
पूरक माहिती:
• बाजरी हा समशीतोष्ण, उपोष्णकटिबंधीय आणि उष्णकटिबंधीय प्रदेशातील कोरड्या भागात प्रामुख्याने सीमांत जमिनीवर धान्य पिके म्हणून लागवड केलेल्या अनेक लहान-बियांच्या वार्षिक गवतांचा संदर्भ देणारी सामूहिक संज्ञा आहे.
• भारतात उपलब्ध असलेल्या काही सामान्य बाजरी म्हणजे नाचणी (फिंगर बाजरी), ज्वारी (ज्वारी), साम (लिटल बाजरी), बाजरी (मोती बाजरी), आणि वरिगा (प्रोसो बाजरी).
• डिसेंबर 2018 मध्ये रोम येथे भरलेल्या अन्न आणि कृषी संघटना (FAO) परिषदेच्या 160 व्या अधिवेशनात 2023 मध्ये आंतरराष्ट्रीय बाजरीचे वर्ष पाळण्याच्या भारताच्या प्रस्तावाला मान्यता देण्यात आली.
The correct answer is Pulses
Explanation & Key Takeaways:
• Pulses, also known as legumes, are the edible seeds of leguminous plants cultivated for food.
• Leguminous crops are those which belong to the pea family (Leguminosae).
• The majority of plants in this family have root nodules that are home to rhizobium bacteria, which fix nitrogen from the air.
• This fixed nitrogen can raise the amount of nitrogen in the soil when plant leftovers break down.
• To increase soil fertility, legumes are frequently grown as a relay crop or in close proximity to maize, millet, and rice.
• In areas with a well-established dairy sector, fodder legumes are suitable alternatives.
Related Concepts:
• Millet is a collective term referring to a number of small-seeded annual grasses that are cultivated as grain crops, primarily on marginal lands in dry areas in temperate, subtropical, and tropical regions.
• Some of the common millets available in India are Ragi (Finger millet), Jowar (Sorghum), Sama (Little millet), Bajra (Pearl millet), and Variga (Proso millet).
• 160th session of the Food and Agriculture Organization (FAO) Council, held in Rome in December 2018, approved India’s proposal to observe an International Year of Millets in 2023.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('जव्हार') आणि पर्याय 2 ('डाळी') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Jawar') with Option 2 ('Pulses'). Distinguish the exact context before marking.
नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'डाळी'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Physical Geography of Maharashtra & Indiaसाठी 'डाळी' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.
Map Trick: Landmark & Location — 'Pulses'. Anchor Physical Geography of Maharashtra & India directly to 'Pulses'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('बाजरी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डाळी' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('जव्हार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डाळी' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('तिळ'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'डाळी' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('डाळी') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Millets'): Incorrect. As per official verified records, 'Pulses' is the valid fact.
• Option 3 ('Jawar'): Incorrect. As per official verified records, 'Pulses' is the valid fact.
• Option 4 ('Sesamum'): Incorrect. As per official verified records, 'Pulses' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Pulses').