MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Physical Geography of Maharashtra & India FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

स्वतंत्र भारतातील जमीन सुधारणांच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

With reference to land reforms in independent India, which one of the following statements is correct?

पर्याय (Options):
A

कमाल मर्यादा कायदे वैयक्तिक धारणेने नव्हे तर कौटुंबिक धारणेला उद्देशून होते.

B

जमीन सुधारणांचे प्रमुख उद्दीष्ट सर्व भूमिहीनांना शेतजमीन प्रदान करणे होते.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

यामुळे लागवडीचा मुख्य प्रकार म्हणून रोख पिकांची लागवड झाली.

D

जमीन सुधारणांनी कमाल मर्यादेत कोणतीही सूट दिली नाही.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
स्पष्टीकरण: • जमिनीच्या कमाल मर्यादेचे कायदे वैयक्तिक धारणेच्या उद्देशाने होते ही वस्तुस्थिती व एक मोठी त्रुटी होती. यामुळे अनेक जमीनदारांना तत्त्वतः नातेवाईकांना जमीन हस्तांतरित करणे आणि अशा प्रकारे परिसीमा टाळणे शक्य झाले. • सर्व भूमिहीन लोकांना जमीन उपलब्ध करून देण्यासाठी जमीन सुधारणा लागू करण्यात आल्या, कारण भूमिहीनता हे दारिद्र्य आणि शोषणाचे प्रमुख कारण मानले जात होते. • रोख पीक लागवडीसाठी केवळ धारणेच्या उपलब्धतेपेक्षा कितीतरी अधिक माहिती आवश्यक होती. ब्रिटिश काळात रोख पिकांची बळजबरीने लागवड करण्यात आली होती, तर स्वातंत्र्यानंतर, भांडवल, बाजारपेठेतील प्रवेश, तंत्रज्ञान आणि सिंचन उपलब्ध असलेल्या ठिकाणी रोख पिकांच्या बाबतीत मोठे बदल घडले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('यामुळे लागवडीचा मुख्य प्रकार म्हणून रोख पिकांची लागवड झाली.') आणि पर्याय 2 ('जमीन सुधारणांचे प्रमुख उद्दीष्ट सर्व भूमिहीनांना शेतजमीन प्रदान करणे होते.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'जमीन सुधारणांचे प्रमुख उद्दीष्ट सर्व भूमिहीनांना शेतजमीन प्रदान करणे होते.'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Physical Geography of Maharashtra & Indiaसाठी 'जमीन सुधारणांचे प्रमुख उद्दीष्ट सर्व भूमिहीनांना शेतजमीन प्रदान करणे होते.' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('कमाल मर्यादा कायदे वैयक्तिक धारणेने नव्हे तर कौटुंबिक धारणेला उद्देशून होते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जमीन सुधारणांचे प्रमुख उद्दीष्ट सर्व भूमिहीनांना शेतजमीन प्रदान करणे होते.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('यामुळे लागवडीचा मुख्य प्रकार म्हणून रोख पिकांची लागवड झाली.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जमीन सुधारणांचे प्रमुख उद्दीष्ट सर्व भूमिहीनांना शेतजमीन प्रदान करणे होते.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('जमीन सुधारणांनी कमाल मर्यादेत कोणतीही सूट दिली नाही.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जमीन सुधारणांचे प्रमुख उद्दीष्ट सर्व भूमिहीनांना शेतजमीन प्रदान करणे होते.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('जमीन सुधारणांचे प्रमुख उद्दीष्ट सर्व भूमिहीनांना शेतजमीन प्रदान करणे होते.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):