MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Population & Human Geography (Census 2011) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

कातकरी जमातीची उपजीविका परंपरेने कोणत्या प्रकारच्या झाडापासून 'काथ' गोळा करण्याशी संबंधित आहे?

The livelihood of the Katkari tribe is traditionally associated with the collection of 'Katha' from which type of tree?

पर्याय (Options):
A

साग

B

बांबू

C

खैर

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

साल

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर खैर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • पारंपारिक व्यवसाय: कातकरी जमात, ज्यांना काठोडिया म्हणूनही ओळखले जाते, त्यांना 'काथा' किंवा कॅटेचू (catechu) बनवण्याच्या त्यांच्या पारंपारिक व्यवसायावरून नाव मिळाले आहे. • काथाचा स्रोत: कॅटेचू हा खैर वृक्षाच्या (Acacia catechu) गाभ्यातून काढलेला नैसर्गिक अर्क आहे. या प्रक्रियेमध्ये रेझिन काढण्यासाठी गाभ्याच्या चिप्स (chips) पाण्यात उकळल्या जातात. • आर्थिक महत्त्व: ही क्रिया पिढ्यानपिढ्या कातकरी समाजासाठी उपजीविकेचे प्राथमिक साधन आहे. ते कोळसा बनवणे आणि इतर लहान वन उत्पादने गोळा करण्यात देखील सामील आहेत. • PVTG दर्जा: कातकरी जमातीला विशेषतः असुरक्षित आदिवासी गट (PVTG) म्हणून वर्गीकृत केले आहे, आणि त्यांची पारंपारिक वन-आधारित उपजीविका अनेकदा अनिश्चित असते. पूरक माहिती: • साग: साग (Tectona grandis) हे एक मौल्यवान लाकूड देणारे झाड आहे, परंतु ते काथा बनवण्यासाठी वापरले जात नाही. त्याचे लाकूड फर्निचर आणि बांधकामासाठी वापरले जाते. • बांबू: बांबू हा एक प्रकारचा गवत आहे, जो बांधकाम, हस्तकला आणि कागद उत्पादनासाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरला जातो. अनेक जमातींसाठी तो एक महत्त्वाचा वनसंसाधन आहे, परंतु काथा काढण्यासाठी नाही. • शाल: शाल (Shorea robusta) हे मध्य आणि पूर्व भारतात आढळणारे आणखी एक महत्त्वाचे लाकूड देणारे झाड आहे. त्याची पाने ताट बनवण्यासाठी वापरली जातात आणि त्याचे राळ (शाल डॅमर) विविध उपयोगांसाठी आहे, परंतु ते काथाचे स्रोत नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('साल') आणि पर्याय 3 ('खैर') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

नकाशा क्लृप्ती: स्थान व वैशिष्ट्ये — 'खैर'. महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्राकृतिक रचनेमध्ये Population & Human Geography (Census 2011)साठी 'खैर' हे अचूक स्थान/वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('साग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खैर' हे ठरते. • पर्याय 2 ('बांबू'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खैर' हे ठरते. • पर्याय 4 ('साल'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खैर' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('खैर') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):