MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Public Finance, Budget, Deficit & Taxation FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

गरिबी आणि असमानतेच्या उपायांच्या संदर्भात, खालील विधाने विचारात घ्या: 1. गिनी गुणांक देशातील उत्पन्न असमानता मोजतो. 2. बहुआयामी गरीबी निर्देशांक (MPI) आरोग्य, शिक्षण आणि राहणीमान या तिन्ही परिमाणांमधील सर्व निर्देशकांना समान भार प्रदान करतो. 3. गरिबीवरील रंगराजन समितीने भारतातील गरिबी मूल्यांकनाचा भाग म्हणून पोषण आणि मूलभूत घरगुती सुविधांचा समावेश केला. वरीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत?

In the context of measures of poverty and inequality, consider the following statements carefully: 1. The Gini Coefficient measures income inequality within a country. 2. The Multidimensional Poverty Index (MPI) assigns equal weight to all indicators within the three dimensions of health, education, and living standards. 3. The Rangarajan Committee on Poverty included nutrition and basic household amenities as part of the poverty assessment in India Which of the above statement(s) is/are factually correct?

पर्याय (Options):
A

फक्त 1 आणि 2

B

फक्त 2 आणि 3

C

फक्त 1 आणि 3

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

1, 2, आणि 3

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
• बातम्या: भारताच्या अधिकृत दारिद्र्यरेषेच्या पुनरावलोकनासाठी PMEAC प्रमुख खेळपट्ट्या; निती आयोगाचा बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक 'दारिद्र्यरेषा नाही' असे प्रतिपादन 📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • गिनी गुणांक: • गिनी गुणांक हे लोकसंख्येतील उत्पन्न असमानतेचे मोजमाप आहे, 0 (परिपूर्ण समानता) ते 1 (परिपूर्ण असमानता) पर्यंत. म्हणून, विधान I योग्य आहे. • बहुआयामी गरीबी निर्देशांक (MPI): • बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक (MPI) मध्ये आरोग्य (उदा., पोषण, बालमृत्यू), शिक्षण (उदा., शालेय शिक्षणाची वर्षे, शाळेत उपस्थिती), आणि राहणीमान (उदा., वीज, स्वच्छता, पिण्याचे पाणी, घरे, मालमत्ता). • तथापि, MPI सर्व निर्देशकांना समान वजन देत नाही; प्रत्येक परिमाणात त्यांचे महत्त्व लक्षात घेऊन वेगवेगळी वजने नियुक्त केली जातात. म्हणून, विधान II अयोग्य आहे. • गरिबीवरील रंगराजन समिती: • गरिबीवरील रंगराजन समितीने भारतातील दारिद्र्यरेषेची पुन्हा व्याख्या केली, त्यात पोषण, मूलभूत घरगुती सुविधा आणि शिक्षण यासह निकषांचा व्यापक संच समाविष्ट केला. त्यामुळे विधान III योग्य आहे. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'फक्त 1 आणि 3'. अर्थव्यवस्थेत Public Finance, Budget, Deficit & Taxationचा थेट संबंध 'फक्त 1 आणि 3' या निकषाशी येतो. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Public Finance, Budget, Deficit & Taxation ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'फक्त 1 आणि 3' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('1, 2, आणि 3') आणि पर्याय 3 ('फक्त 1 आणि 3') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त 1 आणि 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1 आणि 3' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फक्त 2 आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1 आणि 3' हे ठरते. • पर्याय 4 ('1, 2, आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1 आणि 3' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('फक्त 1 आणि 3') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('1, 2, आणि 3') आणि पर्याय 3 ('फक्त 1 आणि 3') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'फक्त 1 आणि 3'. अर्थव्यवस्थेत Public Finance, Budget, Deficit & Taxationचा थेट संबंध 'फक्त 1 आणि 3' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त 1 आणि 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1 आणि 3' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फक्त 2 आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1 आणि 3' हे ठरते. • पर्याय 4 ('1, 2, आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1 आणि 3' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('फक्त 1 आणि 3') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

महाराष्ट्राच्या 2025-2027 च्या भविष्यकालीन धोरणात्मक दृष्टिकोनानुसार, तात्काळ GSDP चे लक्ष्य काय आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

व्यावसायिक आणि तांत्रिक कौशल्यांमध्ये तरुणांना प्रशिक्षण देण्यासाठी खालीलपैकी कोणती राज्याची प्राथमिक मोहीम आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

महाराष्ट्रातील सिंचनाच्या किती टक्के पाणी ऊसासाठी वापरले जाते, जो केवळ 4% जमीन व्यापतो?

Economy MPSC सराव प्रश्न

दिल्ली-मुंबई औद्योगिक कॉरिडॉर (DMIC) अंतर्गत AURIC हा महत्त्वाचा प्रकल्प काय आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

जागतिक बँकेकडून निधी पुरवठा झालेली PoCRA योजना, शेतकऱ्यांना कोणत्या विशिष्ट क्षेत्रात मदत करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते?