योग्य उत्तर आहे दुष्काळग्रस्त क्षेत्रे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• योजनेचे नाव: योजनेचे पूर्ण नाव PoCRA - हवामान अनुकूल कृषी प्रकल्प, जे नानाजी देशमुख यांच्याशी देखील जोडलेले आहे.
• प्राथमिक ध्येय: PoCRA हा दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकऱ्यांना हवामान बदलांशी जुळवून घेण्यास मदत करण्यासाठी तयार केलेला प्रकल्प आहे असे मजकुरात स्पष्टपणे नमूद केले आहे.
• निधी: हा जागतिक बँकेकडून निधी पुरवठा झालेला प्रकल्प असल्याने, राज्याच्या गंभीर समस्येचे निराकरण करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य दर्शवणारा हा एक महत्त्वपूर्ण उपक्रम आहे.
• महत्त्व: ही योजना, कर्जमाफी आणि DBT योजनांसारख्या इतर योजनांसोबत, ग्रामीण भागातील समस्या कमी करण्यासाठी आणि कृषी अस्थिरतेमुळे होणारी सामाजिक अशांती टाळण्यासाठी "आर्थिक स्थिरीकरण" म्हणून कार्य करते.
पूरक माहिती:
• शेतकरी कर्जमुक्ती योजना: ही ग्रामीण कर्जाचे चक्र मोडण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर शेती कर्जमाफी देण्यावर केंद्रित असलेली एक वेगळी कल्याणकारी योजना आहे.
• माझी कन्या भाग्यश्री: ही योजना कुटुंबियांना मुलीचे लिंग गुणोत्तर सुधारण्यासाठी आणि त्यांचे शिक्षण सुनिश्चित करण्यासाठी आर्थिक प्रोत्साहन देते.
• लाडकी बहीण योजना: ही एक थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) योजना आहे जी महिलांना त्यांच्या आरोग्य आणि पोषण गरजांसाठी मासिक आर्थिक मदत पुरवते.
The correct answer is Drought-prone areas.
Explanation & Key Takeaways:
• Scheme Name: The full name of the scheme is PoCRA - Project on Climate Resilient Agriculture, also linked with Nanaji Deshmukh.
• Primary Goal: The text clearly states that PoCRA is a project designed to help farmers adapt to climate change specifically in drought-prone areas.
• Funding: It is a significant initiative as it is a World Bank-funded project, indicating international collaboration to address a critical state-level issue.
• Significance: This scheme, along with others like loan waivers and DBT schemes, acts as an "economic stabilizer" to mitigate rural distress and prevent social unrest stemming from agricultural volatility.
Related Concepts:
• Shetkari Karjmukti Yojana: This is a separate welfare scheme focused on providing massive farm loan waivers to break the cycle of rural debt.
• Majhi Kanya Bhagyashree: This scheme provides financial incentives to families to improve the girl child sex ratio and ensure their education.
• Ladki Bahin Yojana: This is a direct benefit transfer (DBT) scheme that provides monthly financial aid to women for their health and nutrition needs.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('किनारपट्टीवरील मासेमारी करणारे समुदाय') आणि पर्याय 4 ('दुष्काळग्रस्त क्षेत्रे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Coastal fishing communities') with Option 4 ('Drought-prone areas'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'दुष्काळग्रस्त क्षेत्रे'. अर्थव्यवस्थेत Banking, Monetary Policy & RBIचा थेट संबंध 'दुष्काळग्रस्त क्षेत्रे' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — 'Drought-prone areas'. Link Banking, Monetary Policy & RBI with 'Drought-prone areas'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('किनारपट्टीवरील मासेमारी करणारे समुदाय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'दुष्काळग्रस्त क्षेत्रे' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('कोकणासारखे जास्त पर्जन्यमान असलेले प्रदेश'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'दुष्काळग्रस्त क्षेत्रे' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('शहरी कृषी बाजारपेठा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'दुष्काळग्रस्त क्षेत्रे' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('दुष्काळग्रस्त क्षेत्रे') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Coastal fishing communities'): Incorrect. As per official verified records, 'Drought-prone areas' is the valid fact.
• Option 2 ('High-rainfall zones like Konkan'): Incorrect. As per official verified records, 'Drought-prone areas' is the valid fact.
• Option 3 ('Urban agricultural markets'): Incorrect. As per official verified records, 'Drought-prone areas' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Drought-prone areas').