MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy National Income, GDP & Economic Growth FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

गिनी गुणांक कशासाठी वापरला जातो?

What is Gini coefficient used for?

पर्याय (Options):
A

उत्पन्न समानता मोजण्यासाठी

B

उत्पन्न असमानता मोजण्यासाठी

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

उत्पन्नाचे वितरण मोजण्यासाठी

D

नफा आणि तोटा मोजण्यासाठी

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर उत्पन्न असमानता मोजण्यासाठी (पर्याय 2) हे आहे. सविस्तर अर्थशास्त्रीय विश्लेषण: 1. गिनी गुणांक (Gini Coefficient): इटालियन सांख्यिकीशास्त्रज्ञ व अर्थतज्ज्ञ कोराडो गिनी यांनी 1912 मध्ये लॉरेन्झ वक्रावर आधारित गिनी गुणांक विकसित केला. हे देशाच्या लोकसंख्येमधील उत्पन्न किंवा संपत्तीतील असमानता मोजण्याचे सर्वात प्रमुख जागतिक निर्देशांक आहे. 2. गणितीय सूत्र व मूल्य व्याप्ती ($0$ ते $1$): $$\text{Gini} = \frac{A}{A + B}$$ - $G = 0$: परिपूर्ण समानता (Perfect Equality - सर्वांचे उत्पन्न समान). - $G = 1$: परिपूर्ण असमानता (Perfect Inequality - सर्व उत्पन्न एकाच व्यक्तीच्या हातात). - मूल्य 0 कडे असल्यास समानता अधिक आणि 1 कडे गेल्यास विषमता अधिक दर्शवते. पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • पर्याय १ (उत्पन्न समानता मोजण्यासाठी): गिनी गुणांक थेट असमानतेचे प्रमाण (degree of inequality) दर्शवतो. • पर्याय २ (उत्पन्न असमानता मोजण्यासाठी): बरोबर उत्तर; राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उत्पन्नातील दरी मोजण्यासाठी याचा वापर होतो. • पर्याय ३ (उत्पन्नाचे वितरण मोजण्यासाठी): लॉरेन्झ वक्र वितरण आलेख दर्शवतो, पण गुणांक मुख्यत्वे 'असमानतेचे परिमाण' मोजतो. • पर्याय ४ (नफा आणि तोटा मोजण्यासाठी): हा सूक्ष्म व्यावसायिक लेख्याचा भाग आहे, समग्र अर्थशास्त्राचा नाही. परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap): परीक्षार्थी 'समानता' आणि 'असमानता' या शब्दांत गोंधळतात. गिनी निर्देशांकाचा मुख्य उद्देश समाजात असलेली विषमता/असमानता (Inequality) मोजणे हाच असतो. स्मृती रूपक (Memory Booster): गिनी = विषमता मोजणारा गुणांक ($0$ = समता, $1$ = विषमता).
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram

स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता

Solution Diagram
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

** परीक्षार्थी 'समानता' आणि 'असमानता' या शब्दांत गोंधळतात. गिनी निर्देशांकाचा मुख्य उद्देश समाजात असलेली विषमता/असमानता (Inequality) मोजणे हाच असतो.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

** गिनी = विषमता मोजणारा गुणांक ($0$ = समता, $1$ = विषमता).

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

** • पर्याय १ (उत्पन्न समानता मोजण्यासाठी): गिनी गुणांक थेट असमानतेचे प्रमाण (degree of inequality) दर्शवतो.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

महाराष्ट्राच्या 2025-2027 च्या भविष्यकालीन धोरणात्मक दृष्टिकोनानुसार, तात्काळ GSDP चे लक्ष्य काय आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

व्यावसायिक आणि तांत्रिक कौशल्यांमध्ये तरुणांना प्रशिक्षण देण्यासाठी खालीलपैकी कोणती राज्याची प्राथमिक मोहीम आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

महाराष्ट्रातील सिंचनाच्या किती टक्के पाणी ऊसासाठी वापरले जाते, जो केवळ 4% जमीन व्यापतो?

Economy MPSC सराव प्रश्न

दिल्ली-मुंबई औद्योगिक कॉरिडॉर (DMIC) अंतर्गत AURIC हा महत्त्वाचा प्रकल्प काय आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

जागतिक बँकेकडून निधी पुरवठा झालेली PoCRA योजना, शेतकऱ्यांना कोणत्या विशिष्ट क्षेत्रात मदत करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते?