Polity
State Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालील विधाने विचारात घ्या: (a) विधान परिषद हे स्थायी सभागृह आहे. (b) राज्यपाल विधानपरिषदेचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात. (c) काही नामनिर्देशित सदस्य सोडल्यास विधान परिषदेचे सदस्य अप्रत्यक्ष पद्धतीने निवडले जातात. वरीलपैकी कोणते/ती विधाने बरोबर आहे/त?
Consider the following statements: (a) Legislative Council is a Permanent Chamber. (b) The Governor is the ex-officio chairman of Legislative Council. (c) Except few nominated members the members of the Legislative council are indirectly elected. Which of the statement/s given above is/are correct?
पर्याय (Options):
A
(a) आणि (b)
B
(b) आणि (c)
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
(a) आणि (c)
D
वरीलपैकी नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर फक्त (a) आणि (c) आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारतात विधिमंडळाची द्विसदनी व्यवस्था आहे.
• ज्याप्रमाणे संसदेला दोन सभागृहे आहेत, त्याचप्रमाणे राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 169 नुसार विधानसभेव्यतिरिक्त विधानपरिषदही असू शकते.
रचना:
• भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 171{1} नुसार, एखाद्या राज्याच्या विधानपरिषदेतील सदस्यांची एकूण संख्या ही त्या राज्याच्या विधानसभेतील एकूण सदस्यसंख्येच्या एक तृतीयांश आणि एकूण सदस्यसंख्येपेक्षा जास्त नसावी. राज्याच्या विधान परिषदेतील सदस्य कोणत्याही परिस्थितीत 40 पेक्षा कमी नसावेत.
• हे सदस्य राज्य विधान परिषदेचे अध्यक्ष आणि उपसभापती निवडतात. त्यामुळे विधान (b) अयोग्य आहे.
• राज्यसभा प्रमाणे , विधानपरिषद हे एक सतत चालणारे सभागृह आहे, म्हणजेच ती एक कायमस्वरूपी संस्था आहे आणि ती विसर्जनाच्या अधीन नाही. त्यामुळे विधान (a) बरोबर आहे.
• विधान परिषदेच्या (MLC) सदस्याचा कार्यकाळ सहा वर्षांचा असतो, दर दोन वर्षांनी एक तृतीयांश सदस्य निवृत्त होतात.
विधान परिषद कशी निर्माण होते?
• घटनेच्या कलम 169 अन्वये, संसद कायद्याने एखाद्या राज्यात दुसरे सभागृह निर्माण करू शकते किंवा रद्द करू शकते जर त्या राज्याच्या विधानसभेने विशेष बहुमताने तसा ठराव मंजूर केला.
• सभागृहाचे संख्याबळ :
परिषदेचे सदस्य कसे निवडले जातात?
• 1/3 सदस्य विधानसभेच्या सदस्यांद्वारे निवडले जातात.
• राज्यातील नगरपालिका, जिल्हा मंडळे आणि इतर स्थानिक प्राधिकरणांचे सदस्य असलेल्या मतदारांद्वारे 1/3.
• शिक्षकांचा समावेश असलेल्या मतदारांद्वारे 1/12.
• नोंदणीकृत पदवीधरांकडून 1/12.
• उर्वरित सदस्यांना साहित्य, विज्ञान, कला, सहकारी चळवळ आणि समाजसेवेत वेगळेपणा दाखविणाऱ्यांमधून राज्यपाल नामनिर्देशित करतात. त्यामुळे विधान (c) बरोबर आहे.
तर, पर्याय 3 योग्य आहे.