Polity
Non-Constitutional Bodies/Statutory bodies
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
केंद्रीय माहिती आयोगासंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे?
Which of the following statements regarding Central Information Commission is correct?
पर्याय (Options):
A
ही एक घटनात्मक संस्था आहे ज्यात एका मुख्य माहिती आयुक्ताचा समावेश असतो आणि पाचपेक्षा जास्त माहिती आयुक्त नसतात.
B
गृहमंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीच्या शिफारशीनुसार अध्यक्षांकडून मुख्य माहिती आयुक्ता आणि माहिती आयुक्तांची नेमणूक केली जाते.
C
ते 5 वर्षांचा कार्यकाळ किंवा वयाची 70 वर्षे पूर्ण होईपर्यंत पद भूषवतात.
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
ते पुनर्नियुक्तीसाठी पात्र नाहीत, परंतु माहिती आयुक्त हे मुख्य माहिती आयुक्त म्हणून नियुक्तीसाठी पात्र आहेत परंतु माहिती आयुक्त म्हणून त्यांच्या कार्यकाळासह एकूण पाच वर्षांहून अधिक काळ ते पद भूषवू शकत नाहीत.
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर पर्याय 4 आहे.
• आयोगात एक मुख्य माहिती आयुक्त असतात आणि दहापेक्षा जास्त माहिती आयुक्त नसतात. म्हणून विधान 1 अयोग्य आहे.
• लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते, पंतप्रधानांनी नामनिर्देशित केलेले केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री आणि पंतप्रधान अध्यक्षस्थानी असलेल्या समितीच्या शिफारशीनुसार राष्ट्रपती त्यांची नियुक्ती करतात. म्हणून विधान 2 अयोग्य आहे.
• ते सार्वजनिक जीवनात कायदा, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान, सामाजिक सेवा, व्यवस्थापन, पत्रकारिता, मास मीडिया किंवा प्रशासन आणि प्रशासनातील व्यापक ज्ञान आणि अनुभव असलेले व्यक्ती असले पाहिजेत.
• ते कोणत्याही राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचे संसद सदस्य किंवा विधिमंडळाचे सदस्य असता कामा नये. त्यांनी इतर कोणतेही लाभदायक पद धारण केलेले असता कामा नये किंवा कोणत्याही राजकीय पक्षाशी जोडलेले असता कामा नये किंवा कोणताही व्यवसाय चालू ठेवू नये किंवा कोणताही व्यवसाय करू नये.
• मुख्य माहिती आयुक्त आणि माहिती आयुक्त 3 वर्षे किंवा वयाची 65 वर्षे पूर्ण होईपर्यंत, जे आधी असेल तोपर्यंत पदभार भूषवतात. म्हणून विधान 3 अयोग्य आहे.
• ते पुनर्नियुक्तीसाठी पात्र नाहीत. परंतु माहिती आयुक्त हे मुख्य माहिती आयुक्त म्हणून नियुक्तीस पात्र आहेत परंतु माहिती आयुक्त म्हणून त्यांच्या कार्यकाळासह एकूण पाच वर्षांहून अधिक काळ ते पदावर राहू शकत नाहीत. म्हणून विधान 4 योग्य आहे.